KRUSZWICA - Kolegiata śś. Piotra i Pawła

Kolegiata czy katedra?

Kolegiata p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kruszwicy wzniesiona została na skarpie, po wschodniej stronie Gopła, naprzeciw pola gdzie - według podania - znajdowała się chata legendarnego Piasta. Jan Długosz podaje, że diecezję w Kruszwicy utworzył już Mieszko I, a pierwszym wśród ośmiu biskupów kruszwickich był Włoch Lucidus. Brak jednak dowodów źródłowych potwierdzających ten zapis, można więc przyjąć, za "Kroniką wielkopolską", że siedzibę biskupstwa przeniesiono tu z Kołobrzegu za panowania Mieszka II. Kruszwica pozostawała stolicą diecezji do przeniesienia jej do Włocławka w 1148 roku. Od tego czasu świątynia pełni funkcję kościoła kolegiackiego, przy którym działa kapituła kruszwicka. Inna z hipotez mówi o jednoczesnym powstaniu biskupstw kruszwickiego i kujawskiego w czasach panowania Bolesława Krzywoustego. To właśnie z powodu swej historii kościół ten jeszcze dziś nazywany bywa katedrą.

Kolegiata w Kruszwicy należy do najlepiej zachowanych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. Świątynia zbudowana została w połowie XI wieku jako trójnawowa bazylika na planie krzyża łacińskiego; w pierwszej połowie XII wieku dobudowano boczne kaplice nadając jej wygląd charakterystyczny dla ówczesnych kościołów benedyktyńskich. Zdaniem niektórych historyków wiele wskazuje na to, że była to świątynia należąca do zakonu benedyktynów, jednak dotąd archeolodzy nie odnaleźli śladów zabudowań klasztornych. W bibliotece klasztornej przechowywano jedną z najcenniejszych zabytkowych książek w Polsce, kodeks pergaminowy z lat 1160-1170 - słynny "ewangeliarz kruszwicki" (obecnie znajduje się on w zbiorach archiwum archidiecezjalnego w Gnieźnie). O istnieniu klasztoru jako monasterium sti Petri (Klasztor św. Piotra Apostoła) wspomina też dokument pochodzący z 1185 roku. W późniejszych wiekach świątynia była kilkakrotnie przebudowywana, między innymi w pierwszej połowie XVI i w XIX wieku. W latach 1954-56 została kościół został odrestaurowany i przywrócone zostały mu formy architektury romańskiej. W 1970 roku papież Paweł VI nadał kolegiacie godność bazyliki mniejszej.

Kościół zbudowany jest z ciosanych, granitowych i piaskowcowych kamieni. Jest to budowla trzynawowa, bazylikowa z nawą poprzeczną – transeptem. Elewację wschodnią tworzy pięć półokrągłych absyd o różnej wielkości. Zachodnia fasada, niegdyś dwuwieżowa, ma obecnie jedną późnogotycką wieżę, nakrytą hełmem namiotowym. Na zewnętrznych murach kościoła znajdują się też romańskie ryty o niewyjaśnionej genezie. Przy południowo-wschodnim narożniku masywu wieżowego widnieje znak w formie plecionego krzyża, przypominający nieco swastykę (tak zwany "wirujący krzyż", był dla znakiem chroniącym chrześcijan przed szatanem). Od strony południowej do kościoła prowadzą trzy romańskie portale, portal północny jest zamurowany.

Wnętrze kościoła nakryte jest żelbetowymi stropami z okładziną modrzewiową imitującą strop belkowy. Niegdyś ściany kościoła pokrywała polichromia, a posadzka ułożona była z płytek ceramicznych, pokrytych barwną glazurą. W absydzie głównej znajduje się okno ze współczesnym witrażem, a w 1980 roku umieszczono w niej ołtarz kamienny w stylu romańskim. W absydach transeptu w czasie prac w latach pięćdziesiątych XX wieku odkryto dwie romańskie, kamienne mensy ołtarzowe. Z romańskiego wyposażenia kościoła przetrwała ponadto wykonana z piaskowca romańska chrzcielnica w kształcie kielicha, pochodząca z przełomu XII wieku oraz granitowa kropielnica, wmurowana w ścianę przy portalu południowym. W absydach bocznych znajdują się pochodzące z XVII wieku obrazy: Matki Boskiej Częstochowskiej oraz Świętego Krzyża. Cennym zabytkiem jest też pochodząca z początku XVI wieku późnogotycka grupa Ukrzyżowania, umieszczona na belce tęczowej.

W nawie głównej wiszą dwa okazałe żyrandole: mosiężny z 1643 roku o 16 ramionach i pozłacany o 20 ramionach, ofiarowany kolegiacie w 1929 roku. Pod emporą zachodnią widnieją dwie marmurowe płyty poświęcone legendarnym początkom kościoła i pierwszym biskupom kruszwickim, ufundowane w 1614 roku przez biskupa włocławskiego Wawrzyńca Gembickiego. Z barokowego wyposażenia kościoła z XVIII wieku zachowały się intarsjowane konfesjonały i ławki. Liczne obrazy i inne dzieła sztuki z kolegiaty kruszwickiej zdeponowane są w Muzeum Archidiecezji w Gnieźnie.

Galeria zdjęć

Lokalizacja

Nie znaleziono żadnych wydarzeń

Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Konkurs „Z kamerą wśród Piastów” rozstrzygnięty! Zobaczcie, którzy młodzi twórcy najciekawiej promują Szlak Piastowski:
Obrazek
Wyniki - Konkurs filmowy WynikiWyniki konkursu filmowego „Z kamerą wśród Piastów” Szkoły podstawowe (od IV klasy) i gimnazja (maksymalnie 150 punktów): Miejsce I Szkoła Podstawowa nr 14 we Włocławku Autorzy: Karolina Mularczyk, Olgierd Bąkowski, Piotr Majczyński, Michał Matusiak, Dominika Kramkowska Opiekun....
2017-12-15T13:12:30+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Szukasz pomysłu na wycieczkę? Ruszaj na Szlak Piastowski. Wejdź na naszą stronę i zapoznaj się z nowymi pomysłami kilkudniowych podróży. Dla Ciebie i rodziny, dla grupy znajomych, dla Twojej klasy czy szkoły. Napisz do nas i #zwiedzajszlakpiastowski #szlakpiastowski.
Obrazek
Zwiedzaj Szlak Piastowski – Oficjalna strona usług Szlaku Piastowskiego Nasze tematyczne pakiety pobytowe są propozycją, którą kierujemy do instytucji i biur podróży. Dbamy o to aby jakość usług, które oferujemy zapewniały satysfakcję uczestnikom jak i podmiotom, które decydują się z nami współpracować. Jesteśmy otwarci zarówno na korzystanie z naszy...
2017-12-11T08:46:04+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 29 listopada odbyła się IV międzyregionalna konferencja poświęcona Szlakowi Piastowskiemu pn.: Szlak Piastowski – nowe wyzwania, nowe narzędzia marketingowe. Konferencja finansowana była ze środków Województwa Kujawsko-Pomorskiego. 2017-12-05T11:57:35+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Kalendarium wydarzeń na 2018 już w przygotowaniu! Organizujesz ciekawe przedsięwzięcie? Jest ono tematycznie powiązane ze Szlakiem Piastowskim i odbywa się na obszarze, przez który przebiega? Chcesz aby informacja o nim znalazła się w naszym kalendarium? Wejdź na stronę, pobierz formularz zgłoszeniowy i prześlij go do nas. Termin nadsyłania zgłoszeń - 15.01.2018. #szlakpiastowski #zwiedzajszlakpiastowski
Obrazek
Kalendarium wydarzeń 2018 Klaster turystyczny Szlak Piastowski w Wielkopolsce przygotowuje spis tematycznych wydarzeń, które odbędą się w przestrzeni Szlaku Piastowskiego w 2018 roku. Przygotowane na jego podstawie kalendarium będzie zamieszczone na stronie internetowej www...
2017-12-04T09:50:48+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zachęcamy do wypełnienia ankiety dotyczącej wykorzystania technologii podczas podróży. Wyniki ankiety posłużą zarówno do napisania pracy naukowej studentce Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza ale również mamy nadzieję, że dostarczą nam sporo informacji jak profilować nowoczesne rozwiązania w turystyce. Z góry dziękujemy.
Obrazek
Wykorzystanie technologii podczas podróży Dzień dobry! Jestem studentką V roku Turystyki i Rekreacji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zwracam się do Państwa z prośbą wypełnienia ankiety, która poświęcona jest wykorzystaniu technologii podczas podróży. Ankieta skierowana jest do osób podróżujących po Polsce,...
2017-11-30T09:19:46+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Już powstał kolejny odcinek "Historia bez cenzury". Tak jak zapowiadaliśmy bohaterem odcinka jest Król Władysław I Łokietek, który urodził się na Kujawach. #historiabezcenzury #szlakpiastowski #kujawy
Obrazek
Mały, ale wariat - Władysław Łokietek. Historia Bez Cenzury Już dzisiaj Wojtek opowie Wam o Władysławie Łokietku- naszym władcy, który zjednoczył państwo po rozbiciu dzielnicowym. Odcinek nagrany został na Szlaku Pias...
2017-11-27T09:00:00+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zapraszamy do słuchania Trójka - Program 3 Polskiego Radia. Dzisiaj tematem audycji będzie Kalisz - południowa brama Szlaku Piastowskiego. Włączcie "trójkę" i miłego dnia:) 2017-11-23T05:37:29+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Ruszył II etap konkursu filmowego "Z kamerą wśród Piastów". Teraz zależy wszystko od publiczności! Zachęcamy do oglądania i głosowania! 2017-11-22T10:45:34+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Serdecznie zapraszamy na IV międzyregionalną konferencję poświęconą Szlakowi Piastowskiemu pn.: Szlak Piastowski – nowe wyzwania, nowe narzędzia marketingowe Termin i miejsce konferencji: 29 listopada 2017 r., godzina 10.00 Kruszwica, Zajazd u Piasta Kołodzieja, ul. Zamkowa 10 Liczba miejsc ograniczona. Na zgłoszenia czekamy do dnia 23 listopada 2017 r. Prosimy o zgłoszenie swojej obecności na adres: a.komorowska@kujawsko-pomorskie.pl, lub tel. (56) 621-84-23. 2017-11-20T14:53:57+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Z przyjemnością informujemy, że do programu lojalnościowego dołączył Skansen Miniatur Szlaku Piastowskiego. Teraz możecie już w nim korzystać z rabatów. Zapraszamy do Pobiedzisk. Nie zapomnijcie mieć przy sobie Karty Piasta:) Szczegóły programu na stronie:
Obrazek
Program lojalnościowy "Karta Piasta" Wejdź w posiadanie Karty Piasta i korzystaj ze zniżek! Karta Piasta to program lojalnościowy stworzony dla turystów zwiedzających Szlak Piastowski. Posiadaczom przysługują zniżki zarówno w obiektach szlaku jak i w znajdujących się w jego obrę...
2017-11-16T16:45:15+0000

Zapisz się na newsletter