STRZELNO - Bazylika pw. Świętej Trójcy i Marii Panny i kościół romański pw. Św. Prokopa

Romańska "literatura niepiśmiennych"

Dwie niezwykle interesujące świątynie romańskie znajdują się na Wzgórzu św. Wojciecha w Strzelnie. Kościół Świętej Trójcy i Najświętszej Marii Panny wzniesiono dla norbertanek w latach 1174–1216, a fakt nadania klasztorowi różnych przywilejów gospodarczych potwierdzony został w bulli papieskiej z 1193 roku. Jest to trójnawowa bazylika z transeptem i kaplicami. Późniejsze przebudowy zniekształciły romańską bryłę świątyni, nadały jej barokową fasadę, a jej wnętrze posiada zarówno elementy romańskie, jak również gotyckie i barokowe. Rzadkością w skali światowej są - odsłonięte w 1946 roku spod zamurowania w barokowych ceglanych filarach - cztery romańskie kolumny znajdujące się między nawami kościoła.

Sztuka rzeźbiarska w średniowieczu służyła nie tylko ozdobie budowli, miała także do spełnienia ważne funkcje informacyjne i dydaktyczne. Ówcześni ludzie na ogół nie umieli czytać ani pisać. Rzeźby o bogatej treści ukazywały im więc nie tylko prawdy o Bogu i wierze, ale były także przedstawieniem ówczesnej wiedzy. Zwano je „literaturą niepiśmiennych” (illitterati literatura) - można je czytać jak średniowieczne traktaty teologiczne. Rzeźbiarzy, którzy wyrażali swe idee za pomocą postaci ludzi i zwierząt, nazywano „mistrzami żywego kamienia” (magister lapidis vivi). Forma i styl płaskorzeźb zdobiących kolumny w Strzelnie sugerują, że ich autorem był prawdopodobnie zakonnik - norbertanin, pochodzący z Francji lub Niemiec. Szczególnym bogactwem dekoracji, świadczącym o umiejętnościach kamieniarza, cechują się dwie spośród czterech kolumn wykutych w Strzelnie pod koniec XII wieku - mają trzony całe zdobione, każda z nich przedstawia 18 płaskorzeźb figuralnych. Zgodnie z obyczajem kościelnym, na prawej (południowej) kolumnie, umieszczono personifikacje cnót takich jak: Sprawiedliwość, Roztropność, Wstrzemięźliwość, Cierpliwość, Radość, Czystość, Pokora, Posłuszeństwo i Wiara. Lewa kolumna przedstawia grzechy i wady, wśród których rozpoznać można między innymi: Gniew, Pychę, Obżarstwo, Zabójstwo, Swawolę, Krzywoprzysięstwo, Niewiarę, Zawiść i Nieczystość. Piękna romańska kolumna z roślinnym ornamentem podtrzymuje gotyckie sklepienie palmowo-krzyżowe w kaplicy św. Barbary znajdującej się po prawej stronie prezbiterium. Nad wejściem do kaplicy św. Barbary, na zewnątrz kościoła, znajduje się romański tympanon fundacyjny przedstawiający św. Annę trzymającą Najświętszą Marię Pannę i fundatora kościoła, wśród innych klęczących postaci. W północnej części transeptu podziwiać można ołtarz Świętego Krzyża ze starą rzeźbą ludową Chrystusa Ukrzyżowanego oraz 658 relikwiami.

Do kościoła przylega dawny klasztor Norbertanek, znajduje się w nim niewielkie muzeum – Romański Ośrodek Kultury im. Ottona i Bolesława. Zebrano tam dokumenty z dziejów klasztoru, szaty liturgiczne, relikwiarze, a także płyty nagrobne i trzy oryginalne romańskie tympanony - wśród nich, pochodzący zapewne z końca XII wieku, jeden z najokazalszych tego typu w Polsce, tympanon portalu północnego. W trójlistnym, obwiedzionym fryzem roślinnym kamiennym tympanonie przedstawiono prawdziwy traktat teologiczny: pole centralne wypełnia postać Chrystusa depczącego lwa i smoka, obok widać postacie ewangelistów Marka i Łukasza, a dalej św. Piotra i Pawła.

Z przełomu XII i XIII w. pochodzi także kościół św. Prokopa — w formie rotundy, której układ jest bardziej złożony od innych znanych rozwiązań tego typu. Do nawy, która ma kolisty plan, przylega od wschodu kwadratowe prezbiterium, a od zachodu okrągła wieża. Kościół wykonany został z dużych granitowych kostek; jedynie górna, gotycka część wieży zbudowana jest z cegieł. Kopułę nawy oraz wczesnoromańskie sklepienie krzyżowe prezbiterium wykonano z cienkich płytek ceglanych (jest to prawdopodobnie pierwsza próba użycia cegieł na ziemiach polskich). Wśród skromnego wyposażenia świątyni można zauważyć tympanom fundacyjny kościoła (kopia zniszczonego w 1945 r. przez wycofujących się Niemców) i stacje drogi krzyżowej pochodzące z dawnego cmentarza. Odkryto także pusty romański grobowiec – przypuszczalnie fundatora. W zachodniej części znajduje się empora (biforium) z romańską kolumienką, w której zasiadali królowie i dostojnicy. U wejścia do kościoła stoi XII-wieczna romańska kropielnica, w całości wyciosana w jednym kamieniu.

Na placu przed kościołami znajduje się grupa głazów narzutowych wiązanych z kultem pogańskim, a - według legendy - wyżłobienie na jednym z nich uważa się za ślad wozu św. Wojciecha.

Galeria zdjęć

Lokalizacja

Nie znaleziono żadnych wydarzeń

Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Konkurs „Z kamerą wśród Piastów” rozstrzygnięty! Zobaczcie, którzy młodzi twórcy najciekawiej promują Szlak Piastowski:
Obrazek
Wyniki - Konkurs filmowy WynikiWyniki konkursu filmowego „Z kamerą wśród Piastów” Szkoły podstawowe (od IV klasy) i gimnazja (maksymalnie 150 punktów): Miejsce I Szkoła Podstawowa nr 14 we Włocławku Autorzy: Karolina Mularczyk, Olgierd Bąkowski, Piotr Majczyński, Michał Matusiak, Dominika Kramkowska Opiekun....
2017-12-15T13:12:30+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Szukasz pomysłu na wycieczkę? Ruszaj na Szlak Piastowski. Wejdź na naszą stronę i zapoznaj się z nowymi pomysłami kilkudniowych podróży. Dla Ciebie i rodziny, dla grupy znajomych, dla Twojej klasy czy szkoły. Napisz do nas i #zwiedzajszlakpiastowski #szlakpiastowski.
Obrazek
Zwiedzaj Szlak Piastowski – Oficjalna strona usług Szlaku Piastowskiego Nasze tematyczne pakiety pobytowe są propozycją, którą kierujemy do instytucji i biur podróży. Dbamy o to aby jakość usług, które oferujemy zapewniały satysfakcję uczestnikom jak i podmiotom, które decydują się z nami współpracować. Jesteśmy otwarci zarówno na korzystanie z naszy...
2017-12-11T08:46:04+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 29 listopada odbyła się IV międzyregionalna konferencja poświęcona Szlakowi Piastowskiemu pn.: Szlak Piastowski – nowe wyzwania, nowe narzędzia marketingowe. Konferencja finansowana była ze środków Województwa Kujawsko-Pomorskiego. 2017-12-05T11:57:35+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Kalendarium wydarzeń na 2018 już w przygotowaniu! Organizujesz ciekawe przedsięwzięcie? Jest ono tematycznie powiązane ze Szlakiem Piastowskim i odbywa się na obszarze, przez który przebiega? Chcesz aby informacja o nim znalazła się w naszym kalendarium? Wejdź na stronę, pobierz formularz zgłoszeniowy i prześlij go do nas. Termin nadsyłania zgłoszeń - 15.01.2018. #szlakpiastowski #zwiedzajszlakpiastowski
Obrazek
Kalendarium wydarzeń 2018 Klaster turystyczny Szlak Piastowski w Wielkopolsce przygotowuje spis tematycznych wydarzeń, które odbędą się w przestrzeni Szlaku Piastowskiego w 2018 roku. Przygotowane na jego podstawie kalendarium będzie zamieszczone na stronie internetowej www...
2017-12-04T09:50:48+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zachęcamy do wypełnienia ankiety dotyczącej wykorzystania technologii podczas podróży. Wyniki ankiety posłużą zarówno do napisania pracy naukowej studentce Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza ale również mamy nadzieję, że dostarczą nam sporo informacji jak profilować nowoczesne rozwiązania w turystyce. Z góry dziękujemy.
Obrazek
Wykorzystanie technologii podczas podróży Dzień dobry! Jestem studentką V roku Turystyki i Rekreacji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zwracam się do Państwa z prośbą wypełnienia ankiety, która poświęcona jest wykorzystaniu technologii podczas podróży. Ankieta skierowana jest do osób podróżujących po Polsce,...
2017-11-30T09:19:46+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Już powstał kolejny odcinek "Historia bez cenzury". Tak jak zapowiadaliśmy bohaterem odcinka jest Król Władysław I Łokietek, który urodził się na Kujawach. #historiabezcenzury #szlakpiastowski #kujawy
Obrazek
Mały, ale wariat - Władysław Łokietek. Historia Bez Cenzury Już dzisiaj Wojtek opowie Wam o Władysławie Łokietku- naszym władcy, który zjednoczył państwo po rozbiciu dzielnicowym. Odcinek nagrany został na Szlaku Pias...
2017-11-27T09:00:00+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zapraszamy do słuchania Trójka - Program 3 Polskiego Radia. Dzisiaj tematem audycji będzie Kalisz - południowa brama Szlaku Piastowskiego. Włączcie "trójkę" i miłego dnia:) 2017-11-23T05:37:29+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Ruszył II etap konkursu filmowego "Z kamerą wśród Piastów". Teraz zależy wszystko od publiczności! Zachęcamy do oglądania i głosowania! 2017-11-22T10:45:34+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Serdecznie zapraszamy na IV międzyregionalną konferencję poświęconą Szlakowi Piastowskiemu pn.: Szlak Piastowski – nowe wyzwania, nowe narzędzia marketingowe Termin i miejsce konferencji: 29 listopada 2017 r., godzina 10.00 Kruszwica, Zajazd u Piasta Kołodzieja, ul. Zamkowa 10 Liczba miejsc ograniczona. Na zgłoszenia czekamy do dnia 23 listopada 2017 r. Prosimy o zgłoszenie swojej obecności na adres: a.komorowska@kujawsko-pomorskie.pl, lub tel. (56) 621-84-23. 2017-11-20T14:53:57+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Z przyjemnością informujemy, że do programu lojalnościowego dołączył Skansen Miniatur Szlaku Piastowskiego. Teraz możecie już w nim korzystać z rabatów. Zapraszamy do Pobiedzisk. Nie zapomnijcie mieć przy sobie Karty Piasta:) Szczegóły programu na stronie:
Obrazek
Program lojalnościowy "Karta Piasta" Wejdź w posiadanie Karty Piasta i korzystaj ze zniżek! Karta Piasta to program lojalnościowy stworzony dla turystów zwiedzających Szlak Piastowski. Posiadaczom przysługują zniżki zarówno w obiektach szlaku jak i w znajdujących się w jego obrę...
2017-11-16T16:45:15+0000

Zapisz się na newsletter