GIECZ - Rezerwat Archeologiczny

Wpatrzmy się tylko w ziemię naszą...

Źródła pisane dotyczące Wielkopolski pojawiły się stosunkowo późno. Poznanie najdawniejszych dziejów regionu możliwe jest więc tylko dzięki śladom pozostawionym w ziemi. Żyjący na przełomie XVIII i XIX wieku etnograf i archeolog Adam Czarnocki (piszący pod pseudonimem Zorian Dołęga-Chodakowski) w jednej ze swoich rozpraw napisał: Wpatrzmy się tylko w ziemię naszą. Może Słowianie zostawili ją dla nas jako najtrwalszą księgę... Prace wykopaliskowe na terenie Giecza,jednego z najważniejszych i największych grodów w centrum powstającego państwa Piastów, trwają z przerwami od 1949 roku, a każdy sezon archeologiczny przynosi kolejne odkrycia. Znaczenie grodu poświadcza między innymi „Kronika” Galla Anonima, która obok Poznania, Gniezna i Włocławka wymienia Giecz jako gród, z którego pochodziło (…) 300 pancernych i 2000 tarczowników, ci wszyscy waleczni i wprawni w rzemiośle wojennym (...).

Giecz położony jest na północny wschód od Środy Wlkp., przy szosie do Nekli, z dala od dzisiejszych głównych tras komunikacyjnych. Na obrzeżu wioski, wśród pól uprawnych wyróżnia się wzniesienie, nazywane „Grodziszczkiem”. To miejsce grodu, leżącego na półwyspie nie istniejącego już dzisiaj jeziora, przez które przepływała niewielka rzeka Moskawa. Stwarzało to mieszkańcom dobre warunki do obrony. Wśród grodów piastowskich jest on jedynym, jak dotąd, przykładem grodu o poświadczonej archeologicznie tradycji sięgającej okresu przedpaństwowego (lata 60. IX w.). U schyłku lat 20. X w. przebudowano stare plemienne umocnienia, poszerzając podstawę wału i licując go kamiennym płaszczem. Gród został zniszczony przez najazd czeski w 1038, a ludność została przesiedlona do Czech. Odbudowany po restytucji monarchii, został siedzibą kasztelanii, jednak w XIII wieku, w wyniku powstania pobliskich miast, które przejęły jego funkcje, gród stopniowo podupadł.

Grodzisko wraz z obwałowaniami zajmuje powierzchnię 3,6 ha. Zachowały się relikty umocnień obronnych konstrukcji drewniano-ziemnej, o szerokości podstawy około 30 m i wysokości dochodzącej do ok. 8 m. Prace wykopaliskowe na terenie grodu odsłoniły m.in. fundamenty siedziby książęcej (palatium) z kaplicą-rotundą, której budowę przerwano na etapie fundamentowania z trudnych do ustalenia przyczyn (kon. X, lub przełom X/XI w.). Badania archeologiczne odsłoniły też pozostałości kościoła św. Jana Chrzciciela (pocz. XI w.); jednonawowego z półkolistą absydą i kryptą przeznaczoną na relikwie. W późniejszym czasie był on wielokrotnie przebudowywany, obecnie częściowo na jego reliktach posadowiony jest XVIII-wieczny drewniany kościół św. Jana Chrzciciela.

Grodzisko w Gieczu jest obecnie Rezerwatem Archeologicznym - jednym z oddziałów Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Znajduje się tam budynek muzealny z ekspozycją stałą Terra Sancta - Giecz w monarchii piastowskiej, przedstawiającą wyniki prac archeologicznych prowadzonych na grodzisku i jego okolicach – ukazujących szczególne znaczenie Giecza dla dynastii Piastów i potwierdzających jego wyjątkowość. Organizowane są też wystawy czasowe.

Nieopodal grodu zbudowano osadę edukacyjną – otoczoną drewnianą palisadą swobodną rekonstrukcję wczesnośredniowiecznej osady z przykładami ówczesnych domostw (chaty naziemne, ziemianka, półziemianka). Odbywają się tam interaktywne zajęcia, warsztaty i gry terenowe dla dzieci i młodzieży (ale także dla seniorów!), których celem jest zapoznanie uczestników z archeologią i pracą archeologa oraz z codziennym życiem w średniowiecznym grodzie. Dowiedzieć się można między innymi nie tylko o „garnkach rosnących w ziemi” czyli dawnych sposobach wykorzystywania gliny w produkcji przedmiotów ceramicznych, o „szafie” białogłowy czyli o wytwarzaniu odzieży i ozdób w średniowieczu, o właściwościach ziół i roślin nieuprawnych, lecz także o początkach państwa polskiego.

We wsi, na terenie dawnej osady targowej, położonej na wschodnim brzegu jeziora, połączonej wcześniej z grodem mostem o szerokości około 6 m, znajduje się niewielki kościół Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja. Zbudowany został z kostki granitowej w 2 poł. XII w., jest jednym z bardziej znanych zabytków architektury romańskiej w Wielkopolsce. Badania archeologiczne ujawniły fundamenty starszego kościoła, datowanego koniec XI stulecia. Przy kościele pochowany jest Stanisław Hebanowski (1820-98), architekt wielu pałaców wielkopolskich oraz poznańskiego Teatru Polskiego. Obok spoczywa jego wnuk, również Stanisław (reżyser). Wioskę z grodziskiem łączy grobla, biegnąca równolegle do wcześniejszego mostu przez mokradła – pozostałości po nie istniejącym już dziś jeziorze.

 

Oferta edukacyjna (2016)

Zajęcia okolicznościowe (przedszkola, szkoły podstawowe)

Przyniósł zajączek jajka (marzec) — spotkanie poświęcone zwyczajom i obrzędom wielkanocnym, połączone z wykonywaniem świątecznych dekoracji. Prezentacja multimedialna przybliży uczestnikom dawne wierzenia, których echa wciąż pobrzmiewają w świątecznych zwyczajach.

Gody, czyli o dawnych obchodach Świąt Bożego Narodzenia (grudzień) - przybliżenie uczestnikom dawnych zwyczajów świątecznych; pogadanka ilustrowana prezentacją multimedialną połączona z przygotowywaniem tradycyjnych ozdób świątecznych.

 

Lekcje muzealne

Celem proponowanych zajęć jest rozszerzenie wiedzy z zakresu archeologii i historii. Lekcje mają charakter interaktywny i odbywają się są od kwietnia do września na terenie osady edukacyjnej.

Przedszkola

W gieckm grodzie - jak wyglądało życie naszych średniowiecznych przodków?

Garncarz z błota narobi złota —warsztat garncarza, w którym samodzielnie lepimy naczynia.

Książęce łowy — wyprawa łowiecka na grubego zwierza.

Średniowieczna strojnisia —podróż w głąb średniowiecznej „szafy”.

Przyroda wokół grodu – mali obserwatorzy natury na szlaku.

Szkoły podstawowe

Tajemnice, które skrywa ziemia — tworzymy ekspedycję archeologiczną.

Dzień powszedni, dzień świąteczny... —jak żyli nasi przodkowie w średniowieczu?

Radłem i broną — o sposobach uprawy roli oraz chowu zwierząt w średniowieczu.

Łaskawe ziele, czyli o ziołach i ich mocy — o właściwościach ziół i (leczenie, trucie, magia, farbowanie, jedzenie).

Nie święci garnki lepią — o wykorzystywaniu gliny w produkcji różnych przedmiotów w pradziejach i średniowieczu; samodzielne tworzenie naczyń i zabawek glinianych.

Szafa” białogłowy — wytwarzanie odzieży i ozdób w średniowieczu; tkanie krajek na bardku nie będzie już brzmieć tajemniczo!

Benedyktyńska praca — o trudach życia w średniowiecznym zakonie. Dowiemy się między innymi, dlaczego mnisi używali języka migowego?

Pod pradawną strzechą — zgłębianie sekretów słowiańskiego budownictwa (domostwa, konstrukcje obronne)

Przyroda wokół grodu – odkrywamy tajemnice roślin.

Mesco dux baptizmatus est, czyli jak Mieszko przyjmował chrzest – o początkach chrześcijaństwa na ziemiach polskich.

Szkoły gimnazjalne

Co to jest archeologia? - organizujemy ekspedycję w poszukiwaniu śladów przeszłości; samodzielne prowadzenie wykopalisk.

Skąd się wzięło muzeum? - jak powstały muzea i jaką kiedyś pełniły funkcję, zapoznamy się z prawidłami selekcji zbiorów i stworzymy własną kolekcję.

Życie w słowiańskiej osadzie — dzień powszedni jej mieszkańców.

Chłop robotny - żona pyskata: zdobędą pół świata! - jak w średniowieczu postrzegano role społeczne kobiet i mężczyzn?

Jak powstawała Polska? - kluczowe zagadnienia związane z tworzeniem się państwa polskiego w X wieku i najnowsze teorie na ten temat.

Rok 966 - czyli jak wyglądały początki chrześcijaństwa w Polsce.

Szkoły ponadgimnazjalne

Warsztat pracy archeologa – wszystko o pracy terenowej i gabinetowej.

Język rzeczy — czyli jak odczytywać znaczenie przedmiotów z przeszłości.

Jak zostać królem? — o sposobach budowania wizerunku i umacnianiu statusu społecznego w średniowieczu i obecnie.

Chrystianizacja Polski – zajęcia przybliżające okoliczności i konsekwencje przyjęcia chrztu przez Mieszka I.

Czas trwania lekcji: 90 min., koszt: 5 zł/os.

Rezerwacja zajęć i informacje dodatkowe – email: info@giecz.pl; tel. 61 28 59 222

W ofercie również:

- możliwość zorganizowania na terenie osady edukacyjnej imprez integracyjnych, prowadzonych w formie historycznej gry terenowej (dla wszystkich grup wiekowych, z seniorami włącznie)

- możliwość zamówienia lekcji z ogniskiem

- możliwość zamówienia własnego tematu warsztatów

Wystawy:

Z kości i poroża (wystawa czasowa) – ekspozycja gieckich zabytków kościanych będąca pretekstem do prezentacji sposobów ich produkcji oraz ukazania kontaktów wczesnośredniowiecznych gieczan z centrami kulturowymi ówczesnej Europy.

Terra sancta – Giecz w monarchii piastowskiej (wystawa stała) – ukazanie szczególnego znaczenia Giecza dla dynastii Piastów w oparciu o odkryte na terenie Giecza przedmioty o charakterze luksusowym.

Galeria zdjęć

Lokalizacja


SzlakPiastowski 🚴🚴🚴 Czyścić rowery i zapraszamy na rajdy w ramach II Weekend na Szlaku Piastowskim. 🚴🚴🚴
SzlakPiastowski Jak pogoda za oknem pięknieje to chętniej planujemy wycieczki na jednośladach. Tegorocznym II Weekend na Szlaku Piastowskim obfitować będzie w rajdy rowerowe. Zaplanujcie już teraz. Rajd z Wągrowca do Łekna, z Gniezna na Ostrów Lednicki, a może z Konina lub z Kalisza do Jarantowa? Informacje: 798 072 200. 🚴🚴🚴
2017-03-24T08:54:34+0000
SzlakPiastowski A wiele tych miejsc to oczywiście poznańska trasa Szlakiem Piastowskim:) Dołączamy się do zaproszeń i do zobaczenia #natrakcie!
Visit Wielkopolska Okienko na historię :)
Trakt Królewsko-Cesarski w Poznaniu to sprytny pomysł jak poznać 1000 lat historii w czasie jednego spaceru. Oczywiście, żeby dobrze zwiedzić Miasto Poznań potrzeba przynajmniej tygodnia, ale Trakt to jego crème de la crème!

Nazwa nie jest przypadkowa, bo przez dziesięć wieków miasto faktycznie odwiedziło kilkunastu królów (nie tylko polskich), kilku cesarzy (wraz z Napoleonem i Ottonem III) a nawet rosyjski car. Ślady, które po sobie zostawili to zarówno potężne budowle, tajemnicze legendy, jak i kilka pikantnych anegdotek.

Do zobaczenia #naTrakcie !
2017-03-23T08:03:55+0000
SzlakPiastowski Dziękujemy Polskie Szlaki za promocję i zainteresowanie Szlakiem Piastowskim. W sezonie 2017 zaplanowaliśmy wiele ciekawy wydarzeń. Zapraszamy już w maju na II Weekend na Szlaku Piastowskim. W drogę! ;)
Polskie Szlaki Szlak Piastowski wiodący po atrakcjach Wielkopolski to jeden z ciekawszych projektów turystycznych w Polsce, sięgający do korzeni polskiej państwowości, do czasów pierwszych Piastów. Miejsca na Piastowskim Szlaku nierzadko są esencją polskości i tego, co kształtowało nasz naród. A na Szlaku spotkasz Ostrów Lednicki z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, Kaliski Gród Piastów, Katedrę w Gnieźnie - matkę wszystkich polskich katedr, piastowski Zamek Królewski w Poznaniu i wiele innych, interesujących obiektów. Tym bardziej cieszy, że Szlak "żyje", rozwija się, daje możliwość uczestniczenia w ciekawych, oryginalnych imprezach, wystawach czy koncertach. Zapraszamy już dziś na Piastowski Szlak w Wielkopolsce! http://www.szlakpiastowski.pl
2017-03-20T21:35:09+0000
SzlakPiastowski 🌻🌺🌹Jutro pierwsza plenerowa impreza na Szlaku Piastowskim w 2017 roku! Zapraszamy do Rezerwat Archeologiczny Gród w Grzybowie, na pożegnanie z Marzanną! Wszyscy już szukają oznak wiosny więc wierzymy, że jutrzejszy dzień trochę ją pogoni :) 🌺🌻🌹
Marzanna - powitanie wiosny szlakpiastowski.pl Zapraszamy na powitanie wiosny! Plenerowe widowisko edukacyjno-historyczne, gra terenowo-edukacyjna, konkurs na słomiane kukły. Wspólna grochówka i zabawą przy ognisku. Udział dzieci ze szkół i przedszkoli. Marzanna za to kibić ma smukł [...]
2017-03-20T09:30:36+0000
SzlakPiastowski Chociaż deszczowy weekend nie do końca sprzyja wycieczkom na świeże powietrze to z pewnością jest idealny żeby odwiedzić Targi - Regiony Turystyczne Na Styku Kultur, na których znajdziecie informacje o Szlaku Piastowskim. Szukajcie stoiska Inowrocławia! Dziękujemy Wielkopolska Organizacja Turystyczna za materiały promocyjne! 🚙 2017-03-18T07:19:17+0000
SzlakPiastowski Dzień dobry! 🌞🌞🌞 2017-03-17T07:55:30+0000
SzlakPiastowski Takie lekcje każdy zapamięta! 2017-03-16T18:59:13+0000
SzlakPiastowski Przemiany na Szlaku Piastowskim to sporo mniejszych, lokalnych inicjatyw ale również kilka dużych, znaczących projektów, nad którymi pieczę trzyma Wielkopolska Organizacja Turystyczna. Prezentujemy krótki materiał WTK doskonale pokazujący w jakim kierunku zmierzają prace.
Szlak Piastowski - nie zgubisz drogi do nowych atrakcji wtkplay.pl Szlak Piastowski, markowy produkt turystyczny Wielkopolski, zmienia się na naszych oczach, w dużej mierze dzięki unijnym funduszom. Niedługo na jego trasie pojawią się nowe obiekty. Jakie? Dowiedzą się Państwo z tego odcinka magazynu. Zapraszamy!
2017-03-15T17:21:06+0000
SzlakPiastowski Weekend na Szlaku Piastowskim zbliża się wielkimi krokami. Przypominamy, że tematem przewodnim w tym roku jest "życie codzienne w piastowskim grodzie". Planujcie piękny majowy weekend na Szlaku Piastowskim!
SzlakPiastowski Z przyjemnością prezentujemy bohaterkę tegorocznej edycji święta szlaku:)
2017-03-15T07:09:26+0000
SzlakPiastowski 🎥W dzisiejszym, głównym wydaniu wielkopolskiego teleskopu wyemitowana została krótka relacja z przeprowadzonej dzisiaj w Gnieźnie debaty dotyczącej dalszych perspektyw rozwoju Szlaku Piastowskiego. Zachęcamy do obejrzenia. 🎥
13.03.2017 godz.18:30 poznan.tvp.pl 13.03.2017 godz.18:30
2017-03-13T19:47:24+0000

Zapisz się na newsletter