GIECZ - Rezerwat Archeologiczny

Wpatrzmy się tylko w ziemię naszą...

Źródła pisane dotyczące Wielkopolski pojawiły się stosunkowo późno. Poznanie najdawniejszych dziejów regionu możliwe jest więc tylko dzięki śladom pozostawionym w ziemi. Żyjący na przełomie XVIII i XIX wieku etnograf i archeolog Adam Czarnocki (piszący pod pseudonimem Zorian Dołęga-Chodakowski) w jednej ze swoich rozpraw napisał: Wpatrzmy się tylko w ziemię naszą. Może Słowianie zostawili ją dla nas jako najtrwalszą księgę... Prace wykopaliskowe na terenie Giecza,jednego z najważniejszych i największych grodów w centrum powstającego państwa Piastów, trwają z przerwami od 1949 roku, a każdy sezon archeologiczny przynosi kolejne odkrycia. Znaczenie grodu poświadcza między innymi „Kronika” Galla Anonima, która obok Poznania, Gniezna i Włocławka wymienia Giecz jako gród, z którego pochodziło (…) 300 pancernych i 2000 tarczowników, ci wszyscy waleczni i wprawni w rzemiośle wojennym (...).

Giecz położony jest na północny wschód od Środy Wlkp., przy szosie do Nekli, z dala od dzisiejszych głównych tras komunikacyjnych. Na obrzeżu wioski, wśród pól uprawnych wyróżnia się wzniesienie, nazywane „Grodziszczkiem”. To miejsce grodu, leżącego na półwyspie nie istniejącego już dzisiaj jeziora, przez które przepływała niewielka rzeka Moskawa. Stwarzało to mieszkańcom dobre warunki do obrony. Wśród grodów piastowskich jest on jedynym, jak dotąd, przykładem grodu o poświadczonej archeologicznie tradycji sięgającej okresu przedpaństwowego (lata 60. IX w.). U schyłku lat 20. X w. przebudowano stare plemienne umocnienia, poszerzając podstawę wału i licując go kamiennym płaszczem. Gród został zniszczony przez najazd czeski w 1038, a ludność została przesiedlona do Czech. Odbudowany po restytucji monarchii, został siedzibą kasztelanii, jednak w XIII wieku, w wyniku powstania pobliskich miast, które przejęły jego funkcje, gród stopniowo podupadł.

Grodzisko wraz z obwałowaniami zajmuje powierzchnię 3,6 ha. Zachowały się relikty umocnień obronnych konstrukcji drewniano-ziemnej, o szerokości podstawy około 30 m i wysokości dochodzącej do ok. 8 m. Prace wykopaliskowe na terenie grodu odsłoniły m.in. fundamenty siedziby książęcej (palatium) z kaplicą-rotundą, której budowę przerwano na etapie fundamentowania z trudnych do ustalenia przyczyn (kon. X, lub przełom X/XI w.). Badania archeologiczne odsłoniły też pozostałości kościoła św. Jana Chrzciciela (pocz. XI w.); jednonawowego z półkolistą absydą i kryptą przeznaczoną na relikwie. W późniejszym czasie był on wielokrotnie przebudowywany, obecnie częściowo na jego reliktach posadowiony jest XVIII-wieczny drewniany kościół św. Jana Chrzciciela.

Grodzisko w Gieczu jest obecnie Rezerwatem Archeologicznym - jednym z oddziałów Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Znajduje się tam budynek muzealny z ekspozycją stałą Terra Sancta - Giecz w monarchii piastowskiej, przedstawiającą wyniki prac archeologicznych prowadzonych na grodzisku i jego okolicach – ukazujących szczególne znaczenie Giecza dla dynastii Piastów i potwierdzających jego wyjątkowość. Organizowane są też wystawy czasowe.

Nieopodal grodu zbudowano osadę edukacyjną – otoczoną drewnianą palisadą swobodną rekonstrukcję wczesnośredniowiecznej osady z przykładami ówczesnych domostw (chaty naziemne, ziemianka, półziemianka). Odbywają się tam interaktywne zajęcia, warsztaty i gry terenowe dla dzieci i młodzieży (ale także dla seniorów!), których celem jest zapoznanie uczestników z archeologią i pracą archeologa oraz z codziennym życiem w średniowiecznym grodzie. Dowiedzieć się można między innymi nie tylko o „garnkach rosnących w ziemi” czyli dawnych sposobach wykorzystywania gliny w produkcji przedmiotów ceramicznych, o „szafie” białogłowy czyli o wytwarzaniu odzieży i ozdób w średniowieczu, o właściwościach ziół i roślin nieuprawnych, lecz także o początkach państwa polskiego.

We wsi, na terenie dawnej osady targowej, położonej na wschodnim brzegu jeziora, połączonej wcześniej z grodem mostem o szerokości około 6 m, znajduje się niewielki kościół Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja. Zbudowany został z kostki granitowej w 2 poł. XII w., jest jednym z bardziej znanych zabytków architektury romańskiej w Wielkopolsce. Badania archeologiczne ujawniły fundamenty starszego kościoła, datowanego koniec XI stulecia. Przy kościele pochowany jest Stanisław Hebanowski (1820-98), architekt wielu pałaców wielkopolskich oraz poznańskiego Teatru Polskiego. Obok spoczywa jego wnuk, również Stanisław (reżyser). Wioskę z grodziskiem łączy grobla, biegnąca równolegle do wcześniejszego mostu przez mokradła – pozostałości po nie istniejącym już dziś jeziorze.

 

Oferta edukacyjna (2016)

Zajęcia okolicznościowe (przedszkola, szkoły podstawowe)

Przyniósł zajączek jajka (marzec) — spotkanie poświęcone zwyczajom i obrzędom wielkanocnym, połączone z wykonywaniem świątecznych dekoracji. Prezentacja multimedialna przybliży uczestnikom dawne wierzenia, których echa wciąż pobrzmiewają w świątecznych zwyczajach.

Gody, czyli o dawnych obchodach Świąt Bożego Narodzenia (grudzień) - przybliżenie uczestnikom dawnych zwyczajów świątecznych; pogadanka ilustrowana prezentacją multimedialną połączona z przygotowywaniem tradycyjnych ozdób świątecznych.

 

Lekcje muzealne

Celem proponowanych zajęć jest rozszerzenie wiedzy z zakresu archeologii i historii. Lekcje mają charakter interaktywny i odbywają się są od kwietnia do września na terenie osady edukacyjnej.

Przedszkola

W gieckm grodzie - jak wyglądało życie naszych średniowiecznych przodków?

Garncarz z błota narobi złota —warsztat garncarza, w którym samodzielnie lepimy naczynia.

Książęce łowy — wyprawa łowiecka na grubego zwierza.

Średniowieczna strojnisia —podróż w głąb średniowiecznej „szafy”.

Przyroda wokół grodu – mali obserwatorzy natury na szlaku.

Szkoły podstawowe

Tajemnice, które skrywa ziemia — tworzymy ekspedycję archeologiczną.

Dzień powszedni, dzień świąteczny... —jak żyli nasi przodkowie w średniowieczu?

Radłem i broną — o sposobach uprawy roli oraz chowu zwierząt w średniowieczu.

Łaskawe ziele, czyli o ziołach i ich mocy — o właściwościach ziół i (leczenie, trucie, magia, farbowanie, jedzenie).

Nie święci garnki lepią — o wykorzystywaniu gliny w produkcji różnych przedmiotów w pradziejach i średniowieczu; samodzielne tworzenie naczyń i zabawek glinianych.

Szafa” białogłowy — wytwarzanie odzieży i ozdób w średniowieczu; tkanie krajek na bardku nie będzie już brzmieć tajemniczo!

Benedyktyńska praca — o trudach życia w średniowiecznym zakonie. Dowiemy się między innymi, dlaczego mnisi używali języka migowego?

Pod pradawną strzechą — zgłębianie sekretów słowiańskiego budownictwa (domostwa, konstrukcje obronne)

Przyroda wokół grodu – odkrywamy tajemnice roślin.

Mesco dux baptizmatus est, czyli jak Mieszko przyjmował chrzest – o początkach chrześcijaństwa na ziemiach polskich.

Szkoły gimnazjalne

Co to jest archeologia? - organizujemy ekspedycję w poszukiwaniu śladów przeszłości; samodzielne prowadzenie wykopalisk.

Skąd się wzięło muzeum? - jak powstały muzea i jaką kiedyś pełniły funkcję, zapoznamy się z prawidłami selekcji zbiorów i stworzymy własną kolekcję.

Życie w słowiańskiej osadzie — dzień powszedni jej mieszkańców.

Chłop robotny - żona pyskata: zdobędą pół świata! - jak w średniowieczu postrzegano role społeczne kobiet i mężczyzn?

Jak powstawała Polska? - kluczowe zagadnienia związane z tworzeniem się państwa polskiego w X wieku i najnowsze teorie na ten temat.

Rok 966 - czyli jak wyglądały początki chrześcijaństwa w Polsce.

Szkoły ponadgimnazjalne

Warsztat pracy archeologa – wszystko o pracy terenowej i gabinetowej.

Język rzeczy — czyli jak odczytywać znaczenie przedmiotów z przeszłości.

Jak zostać królem? — o sposobach budowania wizerunku i umacnianiu statusu społecznego w średniowieczu i obecnie.

Chrystianizacja Polski – zajęcia przybliżające okoliczności i konsekwencje przyjęcia chrztu przez Mieszka I.

Czas trwania lekcji: 90 min., koszt: 5 zł/os.

Rezerwacja zajęć i informacje dodatkowe – email: info@giecz.pl; tel. 61 28 59 222

W ofercie również:

- możliwość zorganizowania na terenie osady edukacyjnej imprez integracyjnych, prowadzonych w formie historycznej gry terenowej (dla wszystkich grup wiekowych, z seniorami włącznie)

- możliwość zamówienia lekcji z ogniskiem

- możliwość zamówienia własnego tematu warsztatów

Wystawy:

Z kości i poroża (wystawa czasowa) – ekspozycja gieckich zabytków kościanych będąca pretekstem do prezentacji sposobów ich produkcji oraz ukazania kontaktów wczesnośredniowiecznych gieczan z centrami kulturowymi ówczesnej Europy.

Terra sancta – Giecz w monarchii piastowskiej (wystawa stała) – ukazanie szczególnego znaczenia Giecza dla dynastii Piastów w oparciu o odkryte na terenie Giecza przedmioty o charakterze luksusowym.

Galeria zdjęć

Lokalizacja


Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zapraszamy na jedyną w swoim rodzaju inscenizację rytuałów słowiańskich w Gieczu, oddziale Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Wyjazdy z Poznania i Kalisza z naszymi przewodnikami dnia 04.11.2017. Bądź z nami w Gieczu! Zapisy: koordynator@szlakpiastowski.pl, biuro@szlakpiastowski.travel. 2017-10-19T05:52:00+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Niektóre miejsca widziane z lotu ptaka ujawniają zupełnie odmienne oblicze. Kto wie cóż to za pięknie położone nad rzeką miasto. Podpowiedź? Oczywiście leży na Szlaku Piastowskim :) 2017-10-11T07:12:02+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zachęcamy młodzież szkolną z województwa kujawsko-pomorskiego do udziału w konkursie "Z kamerą wśród Piastów"! Celem konkursu jest promocja obiektów i miejsc związanych z tym szlakiem. Uczestnictwo w konkursie może być dla młodych filmowców cennym doświadczeniem. W jury zasiada min. jeden z najbardziej znanych „youtuberów” - Wojciech Drewniak, który popularyzuje historię w ramach cyklu filmów „Historia bez cenzury”. Zgłoszenia do konkursu można składać za pośrednictwem szkół, bibliotek, domów kultury i innych organizacji edukacyjnych. Na laureatów czekają atrakcyjne nagrody. Wszystkie filmy będą również konkurowały o nagrodę publiczności. Młodzi uczestnicy konkursu zostaną zaproszeni na specjalne warsztaty, gdzie pod okiem profesjonalistów poznają techniki sztuki filmowej. Filmy można przesyłać do15 listopada br. Szczegółowe informacje znajdziemy na stronie www.zkamerawsrodpiastow.kujawsko-pomorskie.pl 2017-10-04T14:35:59+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Jeszcze kilka dni można uczestniczyć w Festynie Archeologicznym w Muzeum Archeologiczne w Biskupinie.
Obrazek
Kujawsko-Pomorskie ➡ Do niedzieli w Biskupinie trwa XXIII Festyn Archeologiczny #BogowieWojny

#KujawyPomorze #LubieTuByc
fot. Andrzej Goiński Fotografia
2017-09-21T19:48:29+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zachęcamy do obejrzenia przepięknej fotorelacji prosto od @naszeszlaki. Wrzesień corocznie kojarzy się z festynem archeologicznym w Biskupinie, a po tych zdjęciach widać, że trzeba tam być!
Obrazek
Nasze Szlaki / Our Routes Dla Naszych Szlaków Michał Baranowski

Hej. Co prawda był już mały artykuł w zeszłym roku o tym miejscu, ale tak go sobie przeczytałem jeszcze raz i stwierdziłem, że co jak co, ale wtedy to jeszcze mój warsztat pisarski był na dość niskim poziomie (mam nadzieję, że od tego czasu się troszkę poprawił) i dlatego też dzisiaj po raz kolejny i pewnie nie po raz ostatni, zapraszam Was do Biskupina na Pałukach. Miejsca które niczym gigantyczny wehikuł czasu przenosi nas w niesamowite, barwne, surowe i przesiąknięte historią epoki.
Jak to często z takimi miejscami bywało ich odkryciu towarzyszył przypadek. W roku 1933 na skutek prowadzonych prac irygacyjnych na pobliskich polach woda w jeziorze biskupińskim opadła odsłaniając pozostałości osady. Okoliczni chłopi nie zdawali sobie sprawy z wagi odkrycia i miejsce to traktowali jako zwykłą ciekawostkę od czasu do czasu znajdując zabytki archeologiczne. Dopiero gdy dzieci zaczęły zanosić do szkoły to, co ich ojcowie przypadkowo znajdowali sprawa nabrała rozpędu. W zasadzie rozpędu tej sprawie nadał jeden człowiek Walenty Szwajcer – ich nauczyciel, który tylko jak zobaczył wystające z bagna pale natychmiast poinformował o tym profesora Józefa Kostrzewskiego z Poznania. Pierwsze badania wykopaliskowe rozpoczęto już rok później i kontynuowano je aż do wybuchu 2 wojny światowej. Znalezisko było na tyle okazałe, że prasa okrzyknęła je natychmiast polskimi Pompejami, a na miejsce wykopalisk zaczęły zjeżdżać znane osobistości by zobaczyć postępy prac. Tymi najważniejszymi gośćmi byli między innymi: prezydent Ignacy Mościcki, prymas Polski August Hlond, czy marszałek Polski Edward Rydz – Śmigły.
Co ciekawe, po wybuchu wojny miejscem tym zainteresowały się nazistowskie Niemcy i wysłały w te tereny specjalny oddział SS-Ausgrabung Urstätt, pod dowództwem Hauptsturmführera prof. dr Hansa Schleifa , który miał za zadanie prowadzić badania pod kątem pragermańskości tych terenów. Mimo intensywnych prac nazistom nie udało się jednak udowodnić pragermańskiego charakteru osady, dlatego też postanowili zniszczyć zrekonstruowane budynki, a relikty zasypać ziemią, co spowodowało bardzo duże zniszczenia.
Gdy tylko kurz wojenny opadł, po raz kolejny do osady zjechali się najwybitniejsi polscy archeolodzy z uczniem profesora Kostrzewskiego na czele, który objął dowodzenie nad pracami. I to właśnie pod kierownictwem prof. Zdzisława Rajewskiego pracowali aż do roku 1974. Efektem tych prac było między innymi dokładne określenie daty powstania osady w Biskupinie. Na podstawie badań dendrologicznych, polegających na analizie kolejnych przyrostów słojów, stwierdzono, że drzewa wykorzystane do budowy osady zostały ścięte zimą 738/737 r. p.n.e. Co jest ciekawego w tej dacie? Krótko przed wzniesieniem osady biskupińskiej, w ciepłym kraju na południu Europy powstała inna osada, którą każdy z pewnością zna. Założył ją niejaki Romulus w roku 753 p.n.e. i nazwał ją Rzymem. W przeciwieństwie jednak do włoskiej stolicy, Biskupin nie przetrwał tysięcy lat, a jedynie około 150 i po tym okresie zaginął. Najprawdopodobniej podnoszący się stan wód jeziora, spowodował konieczność opuszczenia tego miejsca.
Co mamy dzisiaj? Dzisiaj w tym miejscu prężnie działa jedno z najlepszych muzeów jakie kiedykolwiek miałem możliwość zwiedzenia. Obecnie na terenie muzeum możemy pozwiedzać nie tylko osadę na półwyspie, lecz także wioskę wczesnośredniowieczną, osiedle neolityczne i muzeum w którym, możemy zobaczyć wystawy stałe i czasowe. Jednak najważniejszą rzeczą którą możemy zobaczyć i w niej aktywnie uczestniczyć, jest organizowany corocznie festyn archeologiczny, który przyciąga niezliczone ilości turystów z całej Europy.
To właśnie festyn jest tym co lubimy w tym miejscu najbardziej.

Pozostła część artykułu o Biskupinie, z bardzo ciekawą przygodą Michała jako aktora , na naszej stronie:http://www.naszeszlaki.pl/archives/5849

Dla Naszych Szlaków Michał Baranowski
2017-09-21T03:47:00+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Oto nowy film promocyjny kujawsko-pomorskiej części Szlaku Piastowskiego! Zapraszamy do oglądania, a później zwiedzania! :)
Obrazek
Poznaj Szlak Piastowski w województwie kujawsko-pomorskim Szlak Piastowski łączy dwa województwa: kujawsko-pomorskie i wielkopolskie. W województwie kujawsko-pomorskim obiekty Szlaku Piastowskiego znajdziemy w nastę...
2017-09-14T20:38:52+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Przed nami drugi weekend tegorocznych Europejskich Dni Dziedzictwa. Sprawdźcie co do zaoferowania mają placówki Szlaku Piastowskiego! Zapraszamy do Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, Rezerwat Archeologiczny Gród w Grzybowie, Brama Poznania i Rezerwat Archeologiczny Genius Loci. Więcej informacji na stronie:
Obrazek
Europejskie Dni Dziedzictwa Europejskie Dni Dziedzictwa na Szlaku Piastowskim. Zachęcamy do udziału w zaplanowanych na 9-10 i 16-17 września 2017 r. Europejskich Dniach Dziedzictwa, największego w Europie wydarzenia promującego dziedzictwo kulturowe. Zgodnie z decyzją Minis [...]
2017-09-14T11:01:34+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Uwaga! Mamy dla Was bardzo dobrą wiadomość. Bazylika w Trzemesznie nabierze jeszcze więcej blasku i będzie jeszcze atrakcyjniejsza dla turystów. Wszystko za sprawą dofinansowania, które przyznano świątyni. Konserwacji zostaną poddane chociażby piękne i cenne kościelne polichromie. Więcej informacji w artykule:
Obrazek
Trzemeszeńska bazylika z dofinansowaniem Renowacja zabytkowych wnętrz oraz zwiększenie atrakcyjności i dostępności bazyliki dla zainteresowanych jej zwiedzeniem - na te działania trzemeszeńsk...
2017-09-12T12:30:03+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Kto się wybiera? Do zobaczenia w Biskupinie :)
Obrazek
Muzeum Archeologiczne w Biskupinie Już za tydzień ruszy XXIII Festyn Archeologiczny, w tym roku pod hasłem "Bogowie Wojny".
16-24.09.2017
Zapraszamy!
2017-09-08T15:30:39+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Szanowni Państwo udostępniamy tegoroczny plan XIII Festynu Archeologicznego w Biskupinie, który odbędzie się w dniach 16 - 24 września 2017 roku. Do zobaczenia w Biskupinie
Obrazek
Muzeum Archeologiczne w Biskupinie Nareszcie jest! Oto program tegorocznego festynu archeologicznego pod hasłem "Bogowie Wojny".
2017-09-06T14:33:35+0000

Zapisz się na newsletter