KALISZ - Rezerwat Archeologiczny na Zawodziu

"Odbudowany" gród nad Prosną

Według archeologów, dolina Prosny w okolicach Kalisza jest jednym z najstarszych obszarów ciągłego osadnictwa na ziemiach polskich - początki sięgają schyłku paleolitu. Z okolicami Kalisza identyfikowana jest osada "Kalisia", zaznaczona na mapie greckiego geografa Ptolemeusza z II wieku p.n.e. W drugiej połowie IX wieku powstał gród na terenie dzisiejszej dzielnicy Zawodzie w Kaliszu, który w okresie monarchii wczesnopiastowskiej - jako ośrodek ekspansji na tereny Śląska i Małopolski - był jednym z ważniejszych grodów w państwie. W promieniu 30 kilometrów wokół Kalisza zbudowano 28 grodów.Tu krzyżowały się szlaki ze Śląska przez Wielkopolskę na Pomorze oraz z Wielkopolski do Małopolski i Mazowsze. W jednym z najstarszych zabytków piśmiennictwa polskiego, tzw. "bulli gnieźnieńskiej" wydanej w 1136 roku, Kalisz (Calis), wymieniony jest w jako jeden z najważniejszych grodów diecezji gnieźnieńskiej oraz gród kasztelański. Przy podziale państwa testamentem Bolesława Krzywoustego, Kalisz wszedł w skład dzielnicy senioralnej, a w 1146 roku został stolicą księstwa pod panowaniem księcia wielkopolskiego Mieszka III Starego. Po śmierci tego władcy, księstwem kaliskim zawładnął Henryk Brodaty, za czasów którego, w wyniku zmiany koryta Prosny, gród stracił znaczenie obronne. Książę Henryk wybudował nowy gród, który w 1257 roku otrzymał prawa miejskie od Bolesława Pobożnego. W "Geografii Historycznej Ziem Dawnej Polski" Zygmunta Glogera czytamy:

Przemysław I i Bolesław Pobożny, podzielili się w ten sposób Wielkopolską (r. 1247), że Przemysław, starszy, wziął Poznań i Gniezno, a Bolesław Pobożny Kalisz. Bolesław (który zasłynął w kronikach trzema rzeczami: pobożnością, prawami dla żydów i znajomością sztuki wojennej), był zarazem pierwszym i ostatnim księciem kaliskim. Nie zostawiwszy bowiem synów, jeno same córki, umierając roku 1279, przekazał księstwo synowcowi swemu, Przemysławowi II (...).

Gród na Zawodziu istniał jeszcze przez jakiś czas, ale stracił już funkcję głównego ośrodka w Kaliszu. Do ostatecznej zagłady grodu doprowadzili w 1331 roku Krzyżacy, którzy spalili go i splądrowali. Przez setki lat jeden z najważniejszych ośrodków piastowskich pozostawał zapomniany, jedynie legendy opowiadały o tajemniczych "szwedzkich górach, zaginionej kolegiacie i złotych trumnach piastów. Dopiero w drugiej połowie lat pięćdziesiątych XX wieku archeologowie odkryli schowany pod warstwami ziemi gród na Zawodziu. Kierujący wówczas pracami archeologów Krzysztof Dąbrowski pisał:

Wyniki badań wykopaliskowych na Zawodziu spowodowały zmierzch barwnej legendy o zaginionej w tajemniczych okolicznościach kolegiacie św. Pawła. Ustalono jej lokalizację stwierdzając, że nie moce cudowne starły ją z powierzchni (...).

Teren grodu stanowi obecnie Rezerwat Archeologiczny Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. W oparciu o badania archeologów, w ramach projektu "Gród kaliski - odbudowa i promocja spuścizny dziedzictwa kulturowego Europy", w 2008 roku zrekonstruowano fragmenty grodu.

Droga do wnętrza grodu prowadzi obok zrekonstruowanej średniowiecznej chaty, przez drewniany most na dawnej fosie i wykonaną z bali bramę z palisadą i ostrokołem po jej obu bokach. W ciągu zachowanego do dzisiaj wału obronnego powstała także drewniana wieża obronna. We wnętrzu grodu zobaczyć można między innymi: odtworzony kurhan będący miejscem pochówku ciałopalnego osoby o znacznej randze, makiety grodu i kolegiaty św. Pawła oraz rekonstrukcję przyziemia tej świątyni z zaznaczonymi fundamentami najstarszego kościoła z początków chrześcijaństwa w Polsce (najprawdopodobniej sprzed 1025 roku, niektórzy domyślają się w nim kościoła św. Wojciecha), zbudowanego z drewna i gliny. Kolegiata św. Pawła - zbudowana w miejscu pierwszego kościoła - była okazałą budowlą, jednym z nielicznych wówczas kościołów murowanych w Polsce. To w niej pochowany został Mieszko Stary i jego syn Mieszko Mieszkowic. Na terenie grodu zrekonstruowano także chaty mieszkalne: rymarza, wdowy tkaczki, chata służebna, chata rycerza, kowala i garncarza oraz chatę komesa czyli możnowładcy zarządzającego grodem. Archeologom nie udało się dotąd odnaleźć palatium - czyli siedziby książęcej z początków państwa piastowskiego - znajdującego się prawdopodobnie w środkowej części grodziska.

W rezerwacie organizowane są warsztaty archeologiczne, żywe lekcje historii, rekonstrukcje historyczne, "Biesiady Piastowskie" oraz inne imprezy plenerowe, podczas których w grodzie goszczą piastowscy władcy, rycerze i ich damy, wojowie rzemieślnicy, a nawet przypływa łodzią św. Wojciech, którego pobyt w Kaliszu tradycja wiąże ze znajdującym się podgrodziu drewnianym kościołem św. Wojciecha. Wiele ciekawych eksponatów z Zawodzia zobaczyć można w Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej, a w budynku bramnym rezerwatu przedstawiona jest historia badań i wyniki prac badawczych.

Gród na Zawodziu był niewątpliwie jednym z ważniejszych w czasach piastowskich, a według hipotezy profesora Andrzej Buki - archeologa z Uniwersytetu Warszawskiego, autora książki „Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej” – to właśnie od Kalisza rozpoczęła się ekspansja Piastów i to tutaj należy doszukiwać się początków państwowości polskiej.

Galeria zdjęć

Lokalizacja

Nie znaleziono żadnych wydarzeń

Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Konkurs „Z kamerą wśród Piastów” rozstrzygnięty! Zobaczcie, którzy młodzi twórcy najciekawiej promują Szlak Piastowski:
Obrazek
Wyniki - Konkurs filmowy WynikiWyniki konkursu filmowego „Z kamerą wśród Piastów” Szkoły podstawowe (od IV klasy) i gimnazja (maksymalnie 150 punktów): Miejsce I Szkoła Podstawowa nr 14 we Włocławku Autorzy: Karolina Mularczyk, Olgierd Bąkowski, Piotr Majczyński, Michał Matusiak, Dominika Kramkowska Opiekun....
2017-12-15T13:12:30+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Szukasz pomysłu na wycieczkę? Ruszaj na Szlak Piastowski. Wejdź na naszą stronę i zapoznaj się z nowymi pomysłami kilkudniowych podróży. Dla Ciebie i rodziny, dla grupy znajomych, dla Twojej klasy czy szkoły. Napisz do nas i #zwiedzajszlakpiastowski #szlakpiastowski.
Obrazek
Zwiedzaj Szlak Piastowski – Oficjalna strona usług Szlaku Piastowskiego Nasze tematyczne pakiety pobytowe są propozycją, którą kierujemy do instytucji i biur podróży. Dbamy o to aby jakość usług, które oferujemy zapewniały satysfakcję uczestnikom jak i podmiotom, które decydują się z nami współpracować. Jesteśmy otwarci zarówno na korzystanie z naszy...
2017-12-11T08:46:04+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 29 listopada odbyła się IV międzyregionalna konferencja poświęcona Szlakowi Piastowskiemu pn.: Szlak Piastowski – nowe wyzwania, nowe narzędzia marketingowe. Konferencja finansowana była ze środków Województwa Kujawsko-Pomorskiego. 2017-12-05T11:57:35+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Kalendarium wydarzeń na 2018 już w przygotowaniu! Organizujesz ciekawe przedsięwzięcie? Jest ono tematycznie powiązane ze Szlakiem Piastowskim i odbywa się na obszarze, przez który przebiega? Chcesz aby informacja o nim znalazła się w naszym kalendarium? Wejdź na stronę, pobierz formularz zgłoszeniowy i prześlij go do nas. Termin nadsyłania zgłoszeń - 15.01.2018. #szlakpiastowski #zwiedzajszlakpiastowski
Obrazek
Kalendarium wydarzeń 2018 Klaster turystyczny Szlak Piastowski w Wielkopolsce przygotowuje spis tematycznych wydarzeń, które odbędą się w przestrzeni Szlaku Piastowskiego w 2018 roku. Przygotowane na jego podstawie kalendarium będzie zamieszczone na stronie internetowej www...
2017-12-04T09:50:48+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zachęcamy do wypełnienia ankiety dotyczącej wykorzystania technologii podczas podróży. Wyniki ankiety posłużą zarówno do napisania pracy naukowej studentce Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza ale również mamy nadzieję, że dostarczą nam sporo informacji jak profilować nowoczesne rozwiązania w turystyce. Z góry dziękujemy.
Obrazek
Wykorzystanie technologii podczas podróży Dzień dobry! Jestem studentką V roku Turystyki i Rekreacji na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zwracam się do Państwa z prośbą wypełnienia ankiety, która poświęcona jest wykorzystaniu technologii podczas podróży. Ankieta skierowana jest do osób podróżujących po Polsce,...
2017-11-30T09:19:46+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Już powstał kolejny odcinek "Historia bez cenzury". Tak jak zapowiadaliśmy bohaterem odcinka jest Król Władysław I Łokietek, który urodził się na Kujawach. #historiabezcenzury #szlakpiastowski #kujawy
Obrazek
Mały, ale wariat - Władysław Łokietek. Historia Bez Cenzury Już dzisiaj Wojtek opowie Wam o Władysławie Łokietku- naszym władcy, który zjednoczył państwo po rozbiciu dzielnicowym. Odcinek nagrany został na Szlaku Pias...
2017-11-27T09:00:00+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Zapraszamy do słuchania Trójka - Program 3 Polskiego Radia. Dzisiaj tematem audycji będzie Kalisz - południowa brama Szlaku Piastowskiego. Włączcie "trójkę" i miłego dnia:) 2017-11-23T05:37:29+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Ruszył II etap konkursu filmowego "Z kamerą wśród Piastów". Teraz zależy wszystko od publiczności! Zachęcamy do oglądania i głosowania! 2017-11-22T10:45:34+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Serdecznie zapraszamy na IV międzyregionalną konferencję poświęconą Szlakowi Piastowskiemu pn.: Szlak Piastowski – nowe wyzwania, nowe narzędzia marketingowe Termin i miejsce konferencji: 29 listopada 2017 r., godzina 10.00 Kruszwica, Zajazd u Piasta Kołodzieja, ul. Zamkowa 10 Liczba miejsc ograniczona. Na zgłoszenia czekamy do dnia 23 listopada 2017 r. Prosimy o zgłoszenie swojej obecności na adres: a.komorowska@kujawsko-pomorskie.pl, lub tel. (56) 621-84-23. 2017-11-20T14:53:57+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Z przyjemnością informujemy, że do programu lojalnościowego dołączył Skansen Miniatur Szlaku Piastowskiego. Teraz możecie już w nim korzystać z rabatów. Zapraszamy do Pobiedzisk. Nie zapomnijcie mieć przy sobie Karty Piasta:) Szczegóły programu na stronie:
Obrazek
Program lojalnościowy "Karta Piasta" Wejdź w posiadanie Karty Piasta i korzystaj ze zniżek! Karta Piasta to program lojalnościowy stworzony dla turystów zwiedzających Szlak Piastowski. Posiadaczom przysługują zniżki zarówno w obiektach szlaku jak i w znajdujących się w jego obrę...
2017-11-16T16:45:15+0000

Zapisz się na newsletter