POZNAN - Ostrów Tumski

Spacer w cieniu katedry

Pierwsza osada na wyspie utworzonej z naniesionego przez nurt rzeki Warty piasku powstała już w IX w. Na przełomie IX i X w. przekształciła się ona w obronny gród plemienia Polan dając początek Poznaniowi. W X wieku niewielki gródek plemienny został rozbudowany w silnie ufortyfikowaną warownię. Pierwszy gród składał się z dwóch części zajmujących niewielkie wzniesienia rozdzielone zabagnionym parowem. Po połowie X wieku gród został rozbudowany. Obwiedziona wałem część książęca (obecnie stoi tam kościół Najświętszej Marii Panny) miała wymiary około 80x100m. Wzniesiono tu dwukondygnacyjny kamienny pałac władcy – palatium. Z pałacem połączona była kaplica grodowa, której fundację łączy się z Dąbrówką, żoną Mieszka I. W tej najstarszej świątyni chrześcijańskiej w Polsce sprawowano liturgię dla władcy i najbliższego otoczenia. Do części książęcej grodu przylegała część wschodnia, w której mieszkali członkowie dworu. Mieściła się tam także stacja misyjna biskupa Jordana (z wybudowaną później katedrą). Pod koniec X wieku wałami otoczono także przylegającą do części książęcej i katedralnej część północną (wzdłuż dzisiejszej ulicy ks. Ignacego Posadzego). Część południowa grodu obejmowała Zagórze (położone po drugiej stronie dzisiejszej ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego) – tutaj, w drewnianych chatach mieszkali ludzie, którzy świadczyli różne usługi na rzecz dworu książęcego. Najnowsze wykopaliska potwierdzają, że Poznań - wówczas jeszcze gród na Ostrowie Tumskim - był stołecznym grodem państwa piastowskiego. Tu w 968 r. powstało pierwsze polskie biskupstwo, a wraz z nim katedra, w której pochowano pierwszych władców Polski. Rolę warowni i jednego z najważniejszych grodów wczesnopiastowskiej Polski, Ostrów Tumski odgrywał do roku 1253 tj. do czasu lokacji miasta na lewym brzegu Warty. Odtąd wyspa katedralna stała się własnością biskupów poznańskich i dopiero na początku XIX w. włączono ją do Poznania. Chociaż w latach 60. XX wieku wyspę przecięto ruchliwą arterią komunikacyjną, to jej część północna - położona między Wartą a Cybiną - zachowała średniowieczny układ ulic. Spokojny charakter tej części miasta sprzyja spacerom i historycznej zadumie, a większość jej zabudowy stanowią obiekty zabytkowe.

W panoramie wyspy widzianej od strony Warty wyróżniają się dwa budynki z czerwonej cegły stojące przed katedrą; pierwszy z nich to psałteria. W dawnych wiekach, przez całą dobę dwunastu kapłanów odśpiewywało w katedrze Psałtarz Dawidowy. To właśnie dla nich - kolegium psałterzystów - biskup Jan Lubrański wzniósł psałterię. W południowym szczycie tego budynku uwagę zwracają blendy (ślepe okna) zamknięte łukami w kształcie oślego grzbietu, a uważny obserwator odnajdzie umieszczone w fasadzie płyty z herbem Godziemba biskupa Lubrańskiego. Stojący obok kościół Najświętszej Marii Panny in Summo wzniesiony został w połowie XV wieku, w miejscu dawnej kaplicy grodowej (stąd zwany jest in Summo, czyli na grodzie). Warto zwrócić uwagę na wysoki dwuspadowy dach, piękny szczyt zachodni oraz wykonany z profilowanych glazurowanych cegieł portal w ścianie południowej. Znajdująca się w pobliżu portalu tablica informuje o prowadzonych tu pracach wykopaliskowych i pokazuje położenie odkrytych fundamentów książęcego palatium oraz pierwszej kaplicy ufundowanej przez Dąbrówkę.

Po drugiej stronie ulicy znajduje się - wzniesiona na początku XVI wieku - kanonia „Fundi Godziemba”, której nazwa pochodzi od herbu fundatorów - Lubrańskich; na Ostrowie Tumskim znajduje się dziewięć zabytkowych kanonii i trzy dawne wikariaty. Zamieszkiwali w nich kanonicy, czyli duchowni tworzący tzw. kapitułę katedralną. Nieco dalej, przed gmachem dawnego probostwa katedralnego stoi Pomnik Jana Pawła II. Papież dwukrotnie gościł w Poznaniu (w 1983 i 1997 roku), a w czasie swego pierwszego pobytu powiedział:

Cieszę się, że mogę stanąć na tym miejscu, pośrodku najstarszej z ziem piastowskich, gdzie przed tysiącem z górą lat zaczęły się dzieje Narodu, Państwa i Kościoła.

Warto pamiętać o tych słowach nie tylko podczas zwiedzania Ostrowa Tumskiego.

Nieco dalej, przy ulicy ks. Posadzego, znajdują się kolejne wikariaty, wśród nich pochodzący z XVIII w. wikariat z dachem polskim krytym gontem oraz budynek, w którym mieści się Archiwum Archidiecezjalne. Ulica ks. Posadzego prowadzi po grzbiecie dawnego wału grodowego z X wieku, który wraz z fundamentami muru biskupa Jana Lubrańskiego prezentowany jest w Rezerwacie Archeologicznym Genius Loci. W pobliżu, w pochodzącym z XVI wieku, odrestaurowanym budynku Akademii Lubrańskiego ma swą siedzibę Muzeum Archidiecezjalne gromadzące zabytki sztuki sakralnej. Jedną z wielu zasług poznańskiego biskupa Jana Lubrańskiego było założenie w 1519 roku pierwszej w Poznaniu szkoły o charakterze szkoły wyższej. Była to jednocześnie pierwsza w Polsce nowoczesna uczelnia humanistyczna. Absolwentami Akademii, nazwanej imieniem założyciela, byli między innymi: poeta Klemens Janicki, lekarz Józef Struś oraz matematyk, astronom i filozof Jan Śniadecki. Przy Akademii znajduje się pomnik Jana Kochanowskiego, który (chociaż był osobą świecką) posiadał godność proboszcza tytularnego poznańskiej kapituły katedralnej. Za pomnikiem widoczny jest gmach seminarium Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej - jednego z nielicznych powstałych w Polsce męskich zgromadzeń zakonnych. Przed budynkiem znajduje się pomnik kardynała Augusta Hlonda, założyciela zgromadzenia.
Przez zachowanego zachodni przyczółek Śluzy Katedralnej i kładkę przebiegającą nad rzeką Cybiną z Ostrowem Tumski jest połączony jest z Bramą Poznania - Interaktywnym Centrum Historii Ostrowa Tumskiego.

Galeria zdjęć

Lokalizacja


SzlakPiastowski 🚴🚴🚴 Czyścić rowery i zapraszamy na rajdy w ramach II Weekend na Szlaku Piastowskim. 🚴🚴🚴
SzlakPiastowski Jak pogoda za oknem pięknieje to chętniej planujemy wycieczki na jednośladach. Tegorocznym II Weekend na Szlaku Piastowskim obfitować będzie w rajdy rowerowe. Zaplanujcie już teraz. Rajd z Wągrowca do Łekna, z Gniezna na Ostrów Lednicki, a może z Konina lub z Kalisza do Jarantowa? Informacje: 798 072 200. 🚴🚴🚴
2017-03-24T08:54:34+0000
SzlakPiastowski A wiele tych miejsc to oczywiście poznańska trasa Szlakiem Piastowskim:) Dołączamy się do zaproszeń i do zobaczenia #natrakcie!
Visit Wielkopolska Okienko na historię :)
Trakt Królewsko-Cesarski w Poznaniu to sprytny pomysł jak poznać 1000 lat historii w czasie jednego spaceru. Oczywiście, żeby dobrze zwiedzić Miasto Poznań potrzeba przynajmniej tygodnia, ale Trakt to jego crème de la crème!

Nazwa nie jest przypadkowa, bo przez dziesięć wieków miasto faktycznie odwiedziło kilkunastu królów (nie tylko polskich), kilku cesarzy (wraz z Napoleonem i Ottonem III) a nawet rosyjski car. Ślady, które po sobie zostawili to zarówno potężne budowle, tajemnicze legendy, jak i kilka pikantnych anegdotek.

Do zobaczenia #naTrakcie !
2017-03-23T08:03:55+0000
SzlakPiastowski Dziękujemy Polskie Szlaki za promocję i zainteresowanie Szlakiem Piastowskim. W sezonie 2017 zaplanowaliśmy wiele ciekawy wydarzeń. Zapraszamy już w maju na II Weekend na Szlaku Piastowskim. W drogę! ;)
Polskie Szlaki Szlak Piastowski wiodący po atrakcjach Wielkopolski to jeden z ciekawszych projektów turystycznych w Polsce, sięgający do korzeni polskiej państwowości, do czasów pierwszych Piastów. Miejsca na Piastowskim Szlaku nierzadko są esencją polskości i tego, co kształtowało nasz naród. A na Szlaku spotkasz Ostrów Lednicki z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, Kaliski Gród Piastów, Katedrę w Gnieźnie - matkę wszystkich polskich katedr, piastowski Zamek Królewski w Poznaniu i wiele innych, interesujących obiektów. Tym bardziej cieszy, że Szlak "żyje", rozwija się, daje możliwość uczestniczenia w ciekawych, oryginalnych imprezach, wystawach czy koncertach. Zapraszamy już dziś na Piastowski Szlak w Wielkopolsce! http://www.szlakpiastowski.pl
2017-03-20T21:35:09+0000
SzlakPiastowski 🌻🌺🌹Jutro pierwsza plenerowa impreza na Szlaku Piastowskim w 2017 roku! Zapraszamy do Rezerwat Archeologiczny Gród w Grzybowie, na pożegnanie z Marzanną! Wszyscy już szukają oznak wiosny więc wierzymy, że jutrzejszy dzień trochę ją pogoni :) 🌺🌻🌹
Marzanna - powitanie wiosny szlakpiastowski.pl Zapraszamy na powitanie wiosny! Plenerowe widowisko edukacyjno-historyczne, gra terenowo-edukacyjna, konkurs na słomiane kukły. Wspólna grochówka i zabawą przy ognisku. Udział dzieci ze szkół i przedszkoli. Marzanna za to kibić ma smukł [...]
2017-03-20T09:30:36+0000
SzlakPiastowski Chociaż deszczowy weekend nie do końca sprzyja wycieczkom na świeże powietrze to z pewnością jest idealny żeby odwiedzić Targi - Regiony Turystyczne Na Styku Kultur, na których znajdziecie informacje o Szlaku Piastowskim. Szukajcie stoiska Inowrocławia! Dziękujemy Wielkopolska Organizacja Turystyczna za materiały promocyjne! 🚙 2017-03-18T07:19:17+0000
SzlakPiastowski Dzień dobry! 🌞🌞🌞 2017-03-17T07:55:30+0000
SzlakPiastowski Takie lekcje każdy zapamięta! 2017-03-16T18:59:13+0000
SzlakPiastowski Przemiany na Szlaku Piastowskim to sporo mniejszych, lokalnych inicjatyw ale również kilka dużych, znaczących projektów, nad którymi pieczę trzyma Wielkopolska Organizacja Turystyczna. Prezentujemy krótki materiał WTK doskonale pokazujący w jakim kierunku zmierzają prace.
Szlak Piastowski - nie zgubisz drogi do nowych atrakcji wtkplay.pl Szlak Piastowski, markowy produkt turystyczny Wielkopolski, zmienia się na naszych oczach, w dużej mierze dzięki unijnym funduszom. Niedługo na jego trasie pojawią się nowe obiekty. Jakie? Dowiedzą się Państwo z tego odcinka magazynu. Zapraszamy!
2017-03-15T17:21:06+0000
SzlakPiastowski Weekend na Szlaku Piastowskim zbliża się wielkimi krokami. Przypominamy, że tematem przewodnim w tym roku jest "życie codzienne w piastowskim grodzie". Planujcie piękny majowy weekend na Szlaku Piastowskim!
SzlakPiastowski Z przyjemnością prezentujemy bohaterkę tegorocznej edycji święta szlaku:)
2017-03-15T07:09:26+0000
SzlakPiastowski 🎥W dzisiejszym, głównym wydaniu wielkopolskiego teleskopu wyemitowana została krótka relacja z przeprowadzonej dzisiaj w Gnieźnie debaty dotyczącej dalszych perspektyw rozwoju Szlaku Piastowskiego. Zachęcamy do obejrzenia. 🎥
13.03.2017 godz.18:30 poznan.tvp.pl 13.03.2017 godz.18:30
2017-03-13T19:47:24+0000

Zapisz się na newsletter