GNIEZNO - Archikatedra Gnieźnieńska - Bazylika Prymasowska Wniebowzięcia NMP

Katedra królów i św. Wojciecha
„Nie ma bodaj Polaka, który nie słyszał o Gnieźnie. Już na samo wspomnienie tego prastarego grodu serce polskie żywiej bić poczyna, bo według podań i tego co stare piszą kroniki, jest to jakoby kolebka narodu polskiego” - to cytat z wydanego w 1909 roku nakładem i czcionkami Drukarni i Księgarni św. Wojciecha „Przewodnika po Poznaniu i Wielkim Księstwie Poznańskim”. O początkach Gniezna opowiada legenda o trzech słowiańskich braciach: Lechu, Czechu i Rusie, którzy poszukując ziemi, na której mogliby się osiedlić dotarli do rozległej doliny położonej wśród pagórków i jezior. Lech spostrzegł odpoczywającego w gnieździe orła i powiedział do braci: Tu zbuduję swój gród i nazwę go Gniezdnem, a orła białego przyjmuję za godło. Plemię Lecha osiadło więc w tym miejscu, a pozostali bracia podążyli dalej: Czech na południe, a Rus na wschód od siedziby Lecha. To z Gniezna na wyprawę misyjną wyruszył św. Wojciech, to tu, do grobu św. Wojciecha przybył cesarz niemiecki Otto III, a podczas Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku ogłoszono decyzję papieża o utworzeniu w Gnieźnie metropolii kościelnej oraz podległych jej biskupstw: w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. W katedrze gnieźnieńskiej, na przestrzeni czterech stuleci odbyły się koronacje pięciu władców Polski: w 1025 roku Bolesława Chrobrego i jego syna Mieszka II; później - mimo iż w roku 1038, po spustoszeniu miasta podczas najazdu czeskiego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa - Bolesława Śmiałego, Przemysła II i Wacława II. Od soboru w Konstancji w 1418 roku do 1992 roku i ponownie od 2006 roku arcybiskupi gnieźnieńscy piastują godność prymasa Polski.

Znawcy topografii Gniezna twierdzą, że podobnie jak Rzym miasto położone jest na siedmiu wzgórzach. Na jednym z nich, Wzgórzu Lecha, zwanym też Górą Królewską, w miejscu gdzie już VIII wieku istniał gród, znajduje się katedra - Bazylika Prymasowska Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Jest to kościół gotycki, którego budowę rozpoczęto w drugiej połowie XIV wieku w miejscu dawniejszych świątyń romańskich. Relikty romańskie pierwszych świątyń obejrzeć można w podziemiach bazyliki, tam też znajduje się najstarszy zabytek pisany w Polsce – gipsowa płyta nagrobna pochodząca z 1006 roku. Licznych turystów zachwycają sławne Drzwi Gnieźnieńskie zwane również Porta Regia (Drzwi królewskie), jeden z ważniejszych zabytków plastyki romańskiej w Europie. Odlane z brązu drzwi wykonano zapewne w Polsce około 1170 roku, a ich niezwykłość polega nie tylko na wartości artystycznej, ale również na ideowym przekazie. Na każdym ze skrzydeł umieszczono po dziewięć płaskorzeźb ze scenami figuralnymi. Na lewych drzwiach przedstawiono życie św. Wojciecha przed przybyciem do Polski: narodziny i kąpiel niemowlęcia, złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu kapłańskiego, oddanie Wojciecha do szkoły katedralnej w Magdeburgu, wypędzenie demona z opętanego, widzenie senne Wojciecha, oskarżenie Żydów o sprzedawanie chrześcijan w niewolę, cud z dzbankiem w rzymskim klasztorze na Awentynie. Prawe drzwi przedstawiają sceny związane z działalnością misyjną: przybycie św. Wojciecha do kraju Prusów, chrzest nawróconego Prusa, kazanie do Prusów, mszę św. odprawianą przez Radzyma Gaudentego, męczeńską śmierć Wojciecha, wystawienie zwłok owiniętych w całun, wykupienie zwłok przez Bolesława Chrobrego, sprowadzenie zwłok do Gniezna, złożenie ciała do grobu w katedrze w Gnieźnie.

Do naw bocznych i obejścia ołtarza przylega 14 kaplic z marmurowymi portalami, zamkniętymi kratami stanowiącymi najpiękniejszy zestaw monumentalnych, pochodzących z XV do XVIII wieku, krat w Polsce. W środkowej części prezbiterium, pod ozdobnym baldachimem barokowej konfesji, znajdują się relikwie św. Wojciecha umieszczone w srebrnej trumnie. Do grobu Świętego pielgrzymowali wielcy tego świata; w 1997 roku (z okazji 1000-lecia śmierci św. Wojciecha) papież Jan Paweł II spotkał się tu z prezydentami siedmiu państw Europy, inicjując kolejne zjazdy gnieźnieńskie. W wygłoszonej homilii Ojciec Święty powiedział iż przybył do Gniezna by "(...) znów modlić się przy relikwiach św. Wojciecha, które są największym skarbem naszego narodu".

Obok bazyliki znajduje się Archiwum Archidiecezjalne; jego zasób liczy obecnie około 2 500 metrów bieżących archiwaliów i książek, w tym około 80 000 samych książek - blisko 1100 pozycji to rękopisy pergaminowe bądź papierowe, w tym ponad 200 średniowiecznych. Wśród zgromadzonych zabytków są między innymi: pochodzący z Reims we Francji pergaminowy rękopis Ewangeliarza z IX wieku, tzw. Złoty Kodeks Gnieźnieński (Codex Aureus Gnesnensis) - spisany złotem ewangeliarz z XI wieku, bulla Innocentego II z 1136 roku, zawierająca 410 polskich nazw geograficznych oraz imion i nazwisk, Ewangeliarz kruszwicki (Evangeliarum Crusviciense) z XII wieku czy Biblia z 1414 roku - bogato zdobiona setkami miniaturek w inicjałach.

O roli Katedry Gnieźnieńskiej w wydarzeniach, które w czasach pierwszych Piastów w szczególny sposób zaważyły historii Polski, przypomina doroczna impreza plenerowa "Koronacja Królewska" odbywająca się w ramach Królewskiego Festiwalu Artystycznego w Gnieźnie.

„Nie ma bodaj Polaka, który nie słyszał o Gnieźnie. Już na samo wspomnienie tego prastarego grodu serce polskie żywiej bić poczyna, bo według podań i tego co stare piszą kroniki, jest to jakoby kolebka narodu polskiego” Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE

Galeria zdjęć

Lokalizacja


Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Pojedynkujący się dzielnie rycerze wzbudzali wielkie emocje wśród zebranych widzów. 2017-08-21T10:52:27+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Nad całym Jarmarkiem Królewskim w Radziejowie czuwał z pomnika król Władysław Łokietek.... 2017-08-21T10:33:57+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Bardzo dziękujemy Urzędowi Miejskiemu w Radziejowie oraz Radziejowskiemu Domowi Kultury za zorganizowanie świetnej zabawy podczas Jarmarku Królewskiego...kto nie był, niech żałuje. Do zobaczenia w przyszłym roku 2017-08-21T10:26:25+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Z przyjemnością i podziwem dla ekipy z Rezerwat Archeologiczny Gród w Grzybowie zachęcamy do oglądania relacji z sobotnich wydarzenia na grodzie. To już IV Zjazd Wojów i znany odwiedzającym rozmach:) 2017-08-21T07:52:22+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Burze przejdą bokiem, a Wy nie możecie przejść obok Grzybowskiego Turnieju Wojów. Dzisiaj start!
Obrazek
Rezerwat Archeologiczny Gród w Grzybowie mimo zniszczeń i podtopienia - na grodzie do zobaczenia!
2017-08-19T06:11:04+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Już za kilka dni, 26. sierpnia, w Muzeum Archeologicznym w Biskupinie odbędzie się III Biskupiński Turniej Wojów! Będzie można nie tylko przyglądać się zmaganiom uczestników w rozmaitych konkurencjach, ale także samemu spróbować swoich sił w walce mieczem, strzelaniu z łuku czy rzucaniem toporem. Na najmłodszych zaś przez cały dzień będzie czekać Akademia Małego Woja! Zapraszamy!!
Obrazek
Biskupiński Turniej Wojów W sobotę 26 sierpnia zapraszamy do Muzeum Archeologicznego w Biskupinie na III Biskupiński Turniej Wojów! Poniżej prezentujemy program Turnieju :)
Konkurencje będą odbywały się na polanie przy rekonstrukcji wioski wczesnośredniowiecznej.
2017-08-18T14:15:53+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Szanowni Państwo, Muzeum Archeologiczne w Biskupinie ogłasza konkurs, serdecznie zachęcamy do wzięcia udziału. Więcej informacji na stronie Muzeum Archeologiczne w Biskupinie.
Obrazek
Eksperymentalne Obozowisko Epoki Kamienia Film naszej produkcji zapowiadający Festyn Archeologiczny w Biskupinie "Bogowie wojny", który będzie trwał od 16 do 24 września! Będziecie mogli nas spotkać na osadzie mezolitycznej oraz neolitycznej. Serdecznie zapraszamy :)
2017-08-17T09:50:26+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Szanowni Państwo, to już w ten weekend, 19 sierpnia w Radziejowie odbędzie się Jarmark Królewski, który poprzedzi inscenizację bitwy pod Płowcami, która to odbędzie się dnia następnego tj. 20 sierpnia br. Serdecznie zapraszamy do Radziejowa. 2017-08-17T09:44:04+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski W cyklu czwartkowe inspiracje: Lubin. Często pomijany, a znajdujący się nieopodal głównej trasy krajowej nr 5 Poznań-Wrocław, klasztor benedyktyński. Skrywający tajemnice i ciekawostki życia Benedyktynów od 1070 roku! Idealny na popołudniowy wypad z Poznania.
Obrazek
Pomniki historii - Lubiń Klasztor oo. benedyktynów w Lubiniu ma bardzo wczesną metrykę sięgającą pierwszych wieków chrześcijaństwa w Polsce. Powstał ok. 1075 na fali fundacji benedyktyńskich. To tu działa jedna z największych w Wielkopolsce bibliotek klasztornych.
2017-08-17T08:07:26+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Biskupin, po uporaniu się ze skutkami nawałnicy, już otwarty :-)
Obrazek
Muzeum Archeologiczne w Biskupinie Udało nam się już uporać z większością bałaganu, który zostawiła szalejąca w piątek wieczorem niszczycielska, super komórka burzowa 😧. Dziś już działamy normalnie. Tak więc zapraszamy życząc jednocześnie Wam i sobie by nas to więcej nie spotkało! ❤
2017-08-13T18:14:08+0000

Zapisz się na newsletter