GNIEZNO - Kościół Franciszkanów pw. Wniebowzięcia NMP i św. Antoniego

U braci mniejszych i błogosławionej Jolenty

W najstarszym oficjalnym dokumencie dotyczącym Polski - "Dagome Iudex", państwo Mieszka I określane jest mianem "państwa gnieźnieńskiego"; świadczy to o roli Gniezna jako stołecznego ośrodka piastowskiego. Najstarszy gród znajdował się na Wzgórzu Lecha, wokół powstały osady o charakterze otwartym. Prawa miejskie otrzymało Gniezno za czasów Władysława Odonica, prawdopodobnie w 1238 lub na początku 1239 roku. Miasto lokowano na prawie magdeburskim, na tzw. Wzgórzu Panieńskim, w miejscu osady targowej. Miasto otaczały mury obronne, przez które prowadziły trzy miejskie bramy: Poznańska, Toruńska i Pyzdrska (Warszawska). Jedyny istniejący do dziś odcinek murów miejskich znajduje się w sąsiedztwie kościoła Św. Trójcy, tam też zaznaczono przebieg nieistniejących obwarowań i miejsce gdzie stała Brama Pyzdrska. Czerwoną kostką zaznaczono też zarys ratusza stojącego dawniej na rynku. W pobliżu rynku powstał kościół i klasztor Franciszkanów; obok założono klasztor Panien Klarysek, od którego pochodzi nazwa wzgórza.

Bracia mniejsi konwentualni (franciszkanie) zostali tu sprowadzeni w połowie XIII wieku przez księcia kaliskiego i gnieźnieńskiego Bolesława Pobożnego i jego żonę Jolentę. Nieco później - dzięki fundacji księcia Przemysława II (bratanka Bolesława Pobożnego) - dobudowano również klasztor klarysek (żeńskiej gałęzi zakonu franciszkańskiego) wraz z oratorium. W klasztorze osiadła jako jedna z sióstr, wdowa po Bolesławie, Jolenta - późniejsza błogosławiona (beatyfikowana w 1834 roku) i tu w w 1304 roku, w opinii świętości zakończyła swoje doczesne życie.

Franciszkanie posługiwali w Gnieźnie nieprzerwanie do 1836 roku, gdy rząd pruski zarządził kasatę zakonu. Żeński klasztor został wyburzony przez Prusaków, natomiast zachował się barokowy budynek klasztoru męskiego, który dziś znów zajmują franciszkanie. W ciągu wieków kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny był kilkakrotnie odbudowywany i przebudowywany. Gdy franciszkanie wrócili do Gniezna w 1928 roku, kościół został regotyzowany, ślady barokowej przebudowy z XVIII wieku są w jego fasadzie.

Pierwotny kościół był budowlą jednonawową; obecna nawa boczna (północna) powstała z połączenia kaplicy Klarysek i dawnego dwupoziomowego oratorium przylegającego do kościoła franciszkanów. Najstarsza część świątyni - prezbiterium - pochodzi z XIII wieku, o czym świadczy sklepienie krzyżowo-żebrowe o wczesnogotyckim charakterze, na jednym ze zworników znajduje się heraldyczny Orzeł Biały. W ramach regotyzacji kościoła, po rozebraniu barokowego sklepienia, wykonano pseudogotyckie sklepienie w nawie głównej. Przywrócono też dawne gotyckie okna z kamiennymi maswerkami. Barokowe wyposażenie wnętrza kościoła pochodzi z XVIII wieku, starszy jest obraz Matki Boskiej Pocieszenia w ołtarzu głównym, namalowany na wzór obrazu Salus Populi Romani (Ocalenie Ludu Rzymskiego) z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore. Obraz - uważany za cudowny - spowodował ustanowienie tu sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia Pani Gniezna, a w 1997 roku Jan Paweł II udekorował postacie Matki Boskiej i Dzieciątka Jezus koronami papieskimi.

W kamiennym ołtarzu nawy bocznej kościoła (dawnej kaplicy klarysek) znajduje się monumentalny relikwiarz w kształcie kościółka ze szczątkami błogosławionej Jolenty wykonany przez kolońskiego złotnika Gabriela Hermelinga w 1890 roku. Na bocznych ścianach relikwiarza umieszczono 8 scen ilustrujących życie błogosławionej. Podczas prac remontowych, w nawie głównej, tuż przed prezbiterium, odsłonięto wejście do krypty grobowej przeznaczonej na pochówek księcia Bolesława Pobożnego i jego żony Jolenty. Bolesław Pobożny, który zmarł przed dokończeniem budowy krypty został pochowany (niezgodnie ze swoją wolą) w Poznaniu; w klasztorze pochowano natomiast jego żonę. Jej grób zasłynął łaskami i cudami i pielgrzymowali do niego liczni pątnicy, wśród nich królowie Polski – Zygmunt Stary oraz Zygmunt III. Błogosławiona Jolenta jest patronką archidiecezji gnieźnieńskiej, Kalisza i Wielkopolski.

W grudniu 2015 roku po zakończeniu trwającego kilka lat remontu, odnowiony kościół franciszkanów został poświęcony przez Prymasa Polski arcybiskupa Wojciecha Polaka. W czasie remontu zaadaptowano też (przy pomocy funduszy unijnych) najstarszą zachowaną część kościoła - tzw. Syjon za ołtarzem - na ogólnodostępną bibliotekę, w której znajduje się około tysiąca starodruków.

 

ZOBACZ KOLEJNE OBIEKTY SZLAKU PIASTOWSKIEGO W GNIEŹNIE:

Galeria zdjęć

Lokalizacja


Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 😮Coraz bardziej widoczny jest Trakt Królewski w Gnieźnie. Wczoraj pod wrażeniem był sam Bolesław Śmiały, który postanowił przybyć do Gniezna. Już niebawem będziecie mogli sfotografować się z każdym z pięciu królów koronowanych w Gnieźnie! Na razie Bolesław pozuje sam😄😄
Obrazek
Pierwszy król zawitał na stałe w Gnieźnie W centrum pojawiła się pierwsza z pięciu rzeźb królów, którzy będą stanowić element Traktu Królewskiego - do Gniezna przyj...
2018-05-22T04:17:00+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Ile Władysław Łokietek zapłacił, żeby zostać królem Polski?
Obrazek
Cena korony. Ile Władysław Łokietek zapłacił, żeby zostać królem Polski? Za darmo korony nikt by mu nie dał. A papież, z którym Władysławowi Łokietkowi przyszło negocjować okazał się szczególnie wymagający. Żeby nie powiedzieć wprost: skrajnie pazerny.
2018-05-18T12:23:09+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 📢Dzisiaj kolejne zaproszenie na jutrzejszą Noc Muzeów. Skansen Miniatur Szlaku Piastowskiego przygotował nocne zwiedzanie w niesamowitej aurze oraz pokaz ognia. Start o godzinie 21. Zapraszamy w imieniu organizatorów. 🔥🔥🔥 2018-05-18T07:28:05+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 📢Do tegorocznej Nocy Muzeów włącza się jak zawsze Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Wieczorne i nocne atrakcje czekają na odwiedzających w Rezerwat Archeologiczny w Gieczu/Archaeological Reserve in Giecz oraz w oddziale głównym na Lednicy. Więcej szczegółów można uzyskać na profilach organizatorów. 2018-05-17T06:09:30+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Noc Muzeów już w najbliższy weekend. Dzisiaj przedstawiamy propozycje Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Będziecie mogli w nim zwiedzić wystawy wraz z ich kuratorami, uczestniczyć w konfrontacjach muzealnych, czyli doświadczyć, jak różnie patrzą na zabytek archeolodzy, historycy czy historycy sztuki. Ponadto w programie dwie specjalne wystawy: Przedwojenne badania Józefa Kostrzewskiego oraz Motywy słowiańskie w sztuce 20-lecia międzywojennego, warsztaty tańca, kiermasz książek. Zapraszamy w imieniu Muzealników. 2018-05-16T05:07:26+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Druga edycja Rajdu Piastowskiego już wkrótce. Miłośników jednośladów zapraszamy do kontaktu. Rajd to wyjątkowa okazja żeby połączyć pasje turysty, motocyklisty i poszukiwacza przygód. Najdłuższy dzień w roku temu sprzyja:) Zapraszamy 🏍️🏍️🏍️
Obrazek
Rajdpiastowski Strona piastowskiego rajdu motocyklowego organizowanego w ramach Szlaku Piastowskiego.
2018-05-15T07:46:05+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Piastowski Festiwal Biegowy Najbliższy weekend należy do biegaczy. Wszystkich miłośników sportu zapraszamy na Kujawy. W najbliższą sobotę w Inowrocławiu odbędzie się XI edycja Biegu Piastowskiego, którego trasa wyznaczona jest na Szlaku Piastowskim (stąd jego nazwa). Oprócz półmaratonu, w ramach Piastowskiego Festiwalu Biegowego, będzie można spróbować swoich sił na krótszych dystansach - 5 i 10 km. Podczas imprezy na Stadionie Miejskim im. Inowrocławskich Olimpijczyków, Inowrocławska Lokalna Organizacja Turystyczna będzie promowała Szlak Piastowski na wyznaczonym stoisku. 2018-05-11T13:43:43+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Mamy to! Liczba fanów naszego profilu osiągnęła 2000. Dziękujemy i prosimy o więcej :) 2018-05-11T07:12:30+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski 📢Pod koniec kwietnia po raz kolejny "przytyła" krajowa lista Pomników Historii. Wśród nowo dodanych obiektów znalazł się zespół dawnego klasztoru Norbertanek w Strzelnie.Uroczystość wpisania nowych obiektów odbyła się 20 kwietnia. Brawo! 👏👏👏 2018-05-09T05:24:23+0000
Szlak Piastowski
SzlakPiastowski Noc Muzeów 2018 jest świetną okazją, by w nietypowy sposób odwiedzić liczne muzea, galerie i inne instytucje kultury. Propozycja Biskupina 😊
Obrazek
Muzeum Archeologiczne w Biskupinie 🌜19 maja wiele muzeów w Polsce otworzy się dla zwiedzających w niecodziennych godzinach, w ramach Nocy Muzeów. 🌛 W tym roku my także przyłączamy się do akcji! Jeżeli chcecie spędzić u nas tajemniczy wieczór, zapraszamy! 😁
Zapisy już trwają! 📖
Szczegóły na www.biskupin.pl/kalendarz-imprez/
2018-05-08T20:21:49+0000

Zapisz się na newsletter